Παρασκευή, 16 Αυγούστου 2019

Η πράσινη ανάπτυξη είναι μια αυταπάτη



Αποτέλεσμα εικόνας για κλιματική αλλαγή

George Monbiot: Η αποτυχία του καπιταλισμού
Για μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής μου καταφερόμουν εναντίον του «επιχειρηματικού καπιταλισμού», του «καταναλωτικού καπιταλισμού» και του «πελατειακού καπιταλισμού». Χρειάστηκε πολύς χρόνος για να αντιληφθώ ότι το πρόβλημα δεν είναι το επίθετο, αλλά το ουσιαστικό. Ενώ ορισμένα πρόσωπα απέρριψαν γρήγορα και με χαρά τον καπιταλισμό, εγώ το έκανα αργά και με επιφυλάξεις.
Μέρος της αιτίας ήταν το ότι δεν έβλεπα μια σαφή εναλλακτική λύση. Διαφορετικά από ορισμένους αντικαπιταλιστές, εγώ ποτέ δεν ενθουσιάστηκα με τον κρατικό κομμουνισμό. Ενιωθα αμήχανα και με το «θρησκευτικό status» του καπιταλισμού. Το να πει κανείς ότι «ο καπιταλισμός αποτυγχάνει» στον 21ο αιώνα είναι σαν να έλεγε «ο Θεός πέθανε» στον 19ο αιώνα· είναι η μεγαλύτερη βλασφημία. Προϋποθέτει ένα βαθμό πεποίθησης που δεν διέθετα. Δεδομένου όμως του ότι μεγάλωσα, κατέληξα να αναγνωρίσω δύο πράγματα.

Πρώτον, ότι είναι το σύστημα μάλλον, παρά μια ιδιαίτερη εκδοχή του, αυτό που μας ωθεί αναπόδραστα προς την καταστροφή. Δεύτερον, ότι δεν χρησιμεύει να επινοήσουμε μιαν οριστική εναλλακτική λύση, για να πούμε ότι ο καπιταλισμός αποτυγχάνει. Είναι μια διαπίστωση που στέκει από μόνη της. Απαιτεί όμως και μιαν άλλη, και διαφορετική προσπάθεια για να αναπτύξουμε ένα νέο σύστημα.

Τα όρια του καπιταλισμού πηγάζουν από δύο από τα στοιχεία που τον ορίζουν. 

Το πρώτο είναι η απεριόριστη ανάπτυξη. 

Η οικονομική ανάπτυξη είναι το συνδυασμένο αποτέλεσμα της αναζήτησης συσσώρευσης κεφαλαίου και άντλησης κέρδους. Ο καπιταλισμός καταρρέει χωρίς ανάπτυξη, αλλά η απεριόριστη ανάπτυξη σε έναν πεπερασμένο πλανήτη οδηγεί αναπόδραστα στην περιβαλλοντική καταστροφή.

Οσοι υποστηρίζουν τον καπιταλισμό υποστηρίζουν ότι, όταν η κατανάλωση περνάει από τα αγαθά στις υπηρεσίες, η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να διαχωριστεί από την ανάλωση των υλικών πόρων.

Σε ένα άρθρο τους στο περιοδικό New Political Economy, οι Jason Hickel και Giorgos Kallis εξέτασαν αυτή την υπόθεση. Ανακάλυψαν ότι, ενώ στον 20ό αιώνα επιβεβαιώθηκε ένας σχετικός διαχωρισμός (η ανάλωση υλικών πόρων αυξήθηκε, αλλά όχι τόσο γρήγορα όσο η οικονομική ανάπτυξη), στον 21ο αιώνα υπήρξε μια επαναπροσέγγιση: η αυξανόμενη ανάλωση πόρων έχει μέχρι τώρα φτάσει ή ξεπεράσει το ποσοστό οικονομικής ανάπτυξης.

Ο απόλυτος διαχωρισμός, που είναι αναγκαίος για να αποφευχθεί η περιβαλλοντική καταστροφή (μια μείωση της ανάλωσης των υλικών πόρων), δεν επιτεύχθηκε ποτέ και φαίνεται αδύνατος στο πλαίσιο μιας συνέχισης της οικονομικής ανάπτυξης.

Η πράσινη ανάπτυξη είναι μια αυταπάτη. Ενα σύστημα βασιζόμενο στην απεριόριστη ανάπτυξη δεν μπορεί να λειτουργεί χωρίς περιφέρειες και εξωτερικότητες. Θα πρέπει πάντα να υπάρχει μια ζώνη άντλησης –από την οποία τα υλικά θα αποσπώνται χωρίς καταβολή ολικού τιμήματος– και μια ζώνη διοχέτευσης, όπου θα ξεφορτώνονται τα κόστη με τη μορφή μόλυνσης και απορριμμάτων. Καθώς η ποσότητα της οικονομικής δραστηριότητας αυξάνεται όσο ο καπιταλισμός επηρεάζει τα πάντα, από την ατμόσφαιρα ώς τα βάθη του ωκεανού, ολόκληρος ο πλανήτης γίνεται μια ζώνη θυσίας.

Ολοι εμείς κατοικούμε στην περιφέρεια της μηχανής που παράγει κέρδος. Αυτό μας ωθεί σε έναν κατακλυσμό τέτοιων διαστάσεων, που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν καν να τον φανταστούν. Η απειλούμενη κατάρρευση των συστημάτων υποστήριξης της ζωής είναι κατά πολύ χειρότερη από τον πόλεμο, τον λιμό, την πανούκλα ή την οικονομική κρίση, αν και είναι πιθανό να τα ενσωματώνει όλα και τα τέσσερα.

Οι κοινωνίες μπορούν να συνέλθουν από αυτά τα καταστροφικά γεγονότα, αλλά όχι από την απώλεια εδάφους, πλούσιας βιόσφαιρας και βιώσιμου κλίματος. 


Το δεύτερο στοιχείο που ορίζει τον καπιταλισμό είναι η παράδοξη παραδοχή ότι ένα πρόσωπο έχει δικαίωμα σε ένα ποσοστό του φυσικού πλούτου του κόσμου τόσο μεγάλο όσο μπορεί να αγοράσει με το χρήμα του.

Αυτός ο σφετερισμός κοινών αγαθών προκαλεί τρεις πρόσθετες επιπτώσεις. Πρώτον, την πάλη για τον αποκλειστικό έλεγχο μη αναπαραγόμενων δραστηριοτήτων, που συνεπάγεται βία ή νομοθετικούς ακρωτηριασμούς των δικαιωμάτων άλλων προσώπων. Δεύτερον, την εξαθλίωση ανθρώπων από μιαν οικονομία βασιζόμενη στη λεηλασία μέσα στον χώρο και στον χρόνο. Τρίτον, τη μετατροπή της οικονομικής εξουσίας σε πολιτική εξουσία, στον βαθμό που ο έλεγχος πάνω στους θεμελιώδεις πόρους οδηγεί στον έλεγχο των κοινωνικών σχέσεων που τους περιβάλλουν.

Με ένα άρθρο του στους New York Times, ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς προσπάθησε να διακρίνει τον καλό καπιταλισμό, που τον όρισε ως «δημιουργία πλούτου», από τον κακό καπιταλισμό, που τον όρισε ως «κλοπή πλούτου». Κατανοώ τη διάκριση που κάνει. Από την περιβαλλοντική σκοπιά όμως, η δημιουργία πλούτου είναι κλοπή πλούτου.

Η οικονομική ανάπτυξη, που από την ίδια τη φύση της συνδέεται με την αυξανόμενη ανάλωση υλικών πόρων, σημαίνει ότι κλέβουμε τον φυσικό πλούτο τόσο από τα έμβια συστήματα όσο και από τις μελλοντικές γενεές.

Οταν επισημαίνουμε αυτά τα προβλήματα, δεχόμαστε έναν καταιγισμό κατηγοριών, πολλές από τις οποίες βασίζονται στον ακόλουθο συλλογισμό: ο καπιταλισμός έσωσε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια κι εσείς τώρα θέλετε να ξαναγίνουν φτωχοί. Είναι αλήθεια ότι ο καπιταλισμός και η συνακόλουθη οικονομική ανάπτυξη βελτίωσαν ριζικά τη ζωή μεγάλου αριθμού προσώπων, καταστρέφοντας ταυτόχρονα την ευημερία πολλών άλλων· εκείνων των οποίων η γη, η εργασία και οι πόροι κλάπηκαν για να τροφοδοτήσουν την ανάπτυξη αλλού.

Μεγάλο μέρος του πλούτου των πλούσιων εθνών θεμελιωνόταν και θεμελιώνεται πάνω στη δουλεία και στην αποικιακή εκμετάλλευση. 

Οπως ο άνθρακας έτσι και ο καπιταλισμός έφερε πολλά οφέλη. Αλλά όπως και ο άνθρακας, τώρα προκαλεί περισσότερες ζημιές παρά οφέλη. Ακριβώς όπως βρήκαμε τα μέσα για να δημιουργήσουμε ωφέλιμη ενέργεια, που είναι καλύτερη και λιγότερο βλαβερή από τον άνθρακα, οφείλουμε να βρούμε τα μέσα για να δημιουργήσουμε ανθρώπινη ευημερία που θα είναι καλύτερη και λιγότερο βλαβερή από εκείνη που δημιουργεί ο καπιταλισμός.

Δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω: η εναλλακτική λύση στον καπιταλισμό δεν είναι ούτε ο φεουδαλισμός ούτε ο κρατικός κομμουνισμός. Ο σοβιετικός κομμουνισμός είχε περισσότερα κοινά στοιχεία με τον καπιταλισμό από όσα οι υπερασπιστές και των δύο συστημάτων θέλησαν να παραδεχτούν. Και τα δύο συστήματα είναι (ή ήσαν) με εμμονή αφοσιωμένα στη δημιουργία οικονομικής ανάπτυξης.

Ποια μορφή έχει ένα καλύτερο σύστημα; 
Δεν έχω ολοκληρωμένη απάντηση και δεν νομίζω ότι την έχει κάποιος άλλος. Νομίζω όμως ότι βλέπουμε να αναδύεται ένα σχήμα κατά προσέγγιση. Μέρος της απάντησης βρίσκεται στην έννοια: «ιδιωτική επάρκεια, δημόσια αφθονία». Ενα άλλο μέρος γεννιέται από τη δημιουργία μιας νέας αντίληψης της δικαιοσύνης, βασιζόμενης σε αυτή την απλή αρχή: κάθε γενεά, παντού, πρέπει να έχει το ίδιο δικαίωμα στην απόλαυση του φυσικού πλούτου.

Πιστεύω ότι το καθήκον μας είναι να εντοπίσουμε τις καλύτερες προτάσεις πολλών διαφορετικών στοχαστών και να διαμορφώσουμε μια συνεκτική εναλλακτική λύση. 

Επειδή κανένα οικονομικό σύστημα δεν είναι μόνον ένα οικονομικό σύστημα, αλλά παρεμβαίνει σε κάθε όψη της ζωής μας, χρειαζόμαστε πολλά μυαλά από διάφορες επιστήμες, που θα συνεργαστούν για να δημιουργήσουν έναν καλύτερο τρόπο για να οργανώνουμε τις ανάγκες μας χωρίς να καταστρέφουμε το περιβάλλον μας.



Πηγή: Εφημερίδα των Συντακτών από The Guardian

Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2018

Χαλκιδική SOS: Πως μια χούφτα άνθρωποι μπορεί να νικήσουν μια πολυεθνική


του Δημήτρη Χατζηνικόλα

Στην Ιερισσό και στα υπόλοιπα παραθαλάσσια χωριά στο τρίτο πόδι της Χαλκιδικής το φετινό καλοκαίρι πέρασε όπως συνήθως με πολύ κόσμο και κυρίως πολλούς τουρίστες, ειδικά από τις χώρες της Βαλκανικής.

Η ζωή δεν θύμιζε σε τίποτε τα καλοκαίρια πριν από μερικά χρόνια όταν ολόκληρη η περιοχή, με αφορμή τις εξορυκτικές δραστηριότητας της Eldorado, ήταν στην κυριολεξία επί ποδός πολέμου φτάνοντας μέχρι το σημείο οι κάτοικοι να καταργήσουν το αστυνομικό τμήμα, να τοποθετήσουν φρουρές στις εισόδους και τις εξόδους του χωριού και τα ΜΑΤ να εισβάλουν με δακρυγόνα τον Μάρτιο του 2013.

Μόνο που σήμερα είναι η πρώτη φορά που στο βάθος αχνοφαίνεται ότι ο μοναχικός τους αγώνας για ένα υγιές φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον δικαιώνεται παρά το γεγονός ότι το αρμόδιο υπουργείο στην Αθήνα επιμένει να εγκρίνει άδειες της εταιρείας για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της.

Και παρά το γεγονός ότι ο Άδωνης και η γνωστή παρέα της ΝΔ συνεχίζει να μιλά για «επένδυση» και για κυβέρνηση που διώχνει τους «επενδυτές». Είπαμε, άγνοια ή εσκεμμένη άγνοια στη ΝΔ γράφουν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους την πλειοψηφία των κατοίκων της περιοχής με το πρόσχημα της ανάπτυξης και των υποτίθεται «επενδυτών».

Στο μεταξύ συνέβησαν πολλά. Από τον Φεβρουάριο του 2012 όπου η Eldorado ήρθε στην Ελλάδα για να αγοράσει τα μεταλλεία, τον Μάρτιο του 2013 όπου τα ΜΑΤ του κ. Σαμαρά μπήκαν στην Ιερισσό μέχρι σήμερα η μετοχή της εταιρείας από τα 17,5$ κατακρημνίστηκε λίγο πάνω από το ένα δολάριο με κίνδυνο να τη διώξουν κακήν κακός από το χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης.

Αυτήν τη στιγμή τα αποθέματα της σε ρευστό είναι περίπου 400εκ $ και μια πιστωτική γραμμή $250 εκατ. που έχει δηλώσει ότι δε σκοπεύει να χρησιμοποιήσει ενώ οι κεφαλαιακές της ανάγκες για τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με τις δικές της ανακοινώσεις, είναι οι εξής:

Κisladag, Τουρκία: $490 εκατ. για νέο εργοστάσιο εμπλουτισμού και συναφή έργα.

Lamaque, Καναδάς: $100 εκατ. για την έναρξη της παραγωγής.

Σκουριές, Ελλάδα: $689 εκατ. για το επιφανειακό μεταλλείο και την πρώτη φάση του υπόγειου.

Tocacantinzihno, Βραζιλία και Certej, Ρουμανία, απαιτούν μαζί περί τα $6 εκατ. ανά τρίμηνο.

Ολυμπιάδα και Efemcukuru είναι ήδη σε παραγωγή και απαιτούν μόνο λειτουργικό κεφάλαιο (sustaining capex).

Είναι προφανές ότι η εταιρεία δεν μπορεί και δεν θέλει να προχωρήσει το επενδυτικό της σχέδιο, για το οποίο απομένει μόνο η λήψη μιας έγκρισης εγκατάστασης ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, προκειμένου να εγκαταστήσει στο Μαντέμ Λάκκο τους εργολάβους της για την κατασκευή-αποπεράτωση-λειτουργία του νέου εργοστασίου εμπλουτισμού. Πολλώ δε μάλλον που το εργοστάσιο μεταλλουργίας έχει απορριφθεί από τη Διοίκηση επειδή η επιλεγείσα μεταλλουργική μέθοδος αποδείχθηκε τελικά μη εφαρμόσιμη.

Η στρατηγική της εταιρείας, στην παρούσα φάση, είναι να χρησιμοποιήσει τώρα τη διαθέσιμη ρευστότητα για να αναπτύξει το Lamaque και το Kisladag, πουλώντας ενδεχομένως τα «περιφερειακά» έργα, της Ρουμανίας και της Βραζιλίας.

Στην «Τεχνική Έκθεση Σκουριών» που δημοσιοποίησε (στα χρηματιστήρια και όχι στις Ελληνικές αρχές στις 29/3/2018) η Eldorado ομολόγησε, με αφοπλιστική ειλικρίνεια, ότι «Κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας έκθεσης, η προτεινόμενη ανάπτυξη της Φάσης ΙΙΙ της Ολυμπιάδας (εργοστάσιο μεταλλουργίας και συναφείς εγκαταστάσεις) δεν έχει πλήρως οριστεί και το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης δεν έχει οριστικοποιηθεί».

Επί του παρόντος στις Σκουριές, η εταιρία έχει ανακοινώσει ότι το έργο έχει μπει σε φάση συντήρησης και επισκευών με ετήσια δαπάνη 2 με 3εκ € ενώ όλη η δραστηριότητα της Eldorado στα μεταλλεία Κασσάνδρας εστιάζεται σήμερα στο πρόγραμμα της Ολυμπιάδας. Μόνο που τα κοιτάσματα χρυσούχου αρσενοπυρίτη από την Ολυμπιάδα θα περνούσαν από επεξεργασία με τη μεταλλουργία χρυσού πάνω στην οποία στήθηκε όλη η επένδυση και η σύμβαση του ελληνικού δημοσίου με την Ελληνικός Χρυσός και η οποία αποδείχθηκε τελεσίδικα απάτη σκορπίζοντας στους χίλιους ανέμους τις ελπίδες του Άδωνη Γεωργιάδη και των υπολοίπων υποστηρικτών της υποτιθέμενης επένδυσης.

Με απλά Ελληνικά η εταιρία «παγώνει» την επένδυση ρίχνοντας σε άλλες χώρες το βάρος αφού η διεθνής συγκυρία και μια χούφτα άνθρωποι που αντιδρούν χρόνια τώρα απέναντι σε όλους και σε όλα κατάφεραν να ρίξουν την τιμή της μετοχής αφήνοντάς την χωρίς τα απαραίτητα κεφάλαια για να πραγματοποιήσει τα φαραωνικά της σχέδια στη Β.Α. Χαλκιδική.

Και η κυβέρνηση και το αρμόδιο υπουργείο τι κάνει θα αναρωτηθεί κανείς; Η απάντηση και εδώ είναι εύκολη. Κωλυσιεργεί δείχνοντας ότι βολεύεται από τις εξελίξεις και το γεγονός ότι οι κάτοικοι έβγαλαν το φίδι από την τρύπα, εγκρίνοντας αραιά και που κάποιες άδειες μιας εταιρείας και μιας επένδυσης που έπρεπε από την πρώτη στιγμή να στείλει σπίτι της όπως άλλωστε είχε υποσχεθεί προεκλογικά.

Το αν η επί της ουσίας πτώχευση της πάλαι ποτέ ισχυρής εταιρίας και η ματαίωση της εφαρμογής του πρώτου επενδυτικού σχεδίου για την εξόρυξη χρυσού και χαλκού στη Χαλκιδική θα οδηγήσει στη ματαίωση του προγράμματός της στα μεταλλεία της Χαλκιδικής, θα το δείξει ο χρόνος.

Αυτό που έχει αποδειχθεί από τις εξελίξεις είναι ότι οι κάτοικοι της περιοχής με τους αγώνες τους ματαίωσαν για μία ακόμη φορά τη φυσική καταστροφή του τόπου τους (ενός τόπου με απίστευτο φυσικό κάλλος και αλματώδη τουριστική ανάπτυξη) και προφανώς αποθαρρύνουν κάθε επίδοξο «επενδυτή» σε συνεργασία με μια πιο πρόθυμη κυβέρνηση να επανέλθουν.

Εκεί που μας χρωστούσαν μας ζητούν και το βόδι

«Και εκεί που μας χρωστούσαν μας πήραν και το βόδι», λέει ο λαός και στην περίπτωση της Eldorado ταιριάζει γάντι. Η εταιρεία χωρίς φυσικά να πάρει θέση για το ακανθώδες ζήτημα της μεταλλουργίας flash smelting που είναι η Λυδία Λίθος της παραβίασης ή όχι της σύμβασης, ζητά από το Ελληνικό δημόσιο χρηματική αποζημίωση για διαφυγόντα κέρδη ύψους 783.211.000 ευρώ, υποστηρίζοντας ότι το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας καθυστερεί να εκδώσει τις υπολειπόμενες άδειες στις Σκουριές και άρα παραβιάζεται η σύμβαση μεταβίβασης του 2003.

Τι ζητά δηλαδή; Να εκδοθούν οι υποάδειες για ένα έργο όπως η κατασκευή μεταλλουργικής μονάδας παραγωγής χρυσού, χαλκού και αργύρου με σκοπό την παραγωγή καθαρών τελικών εμπορεύσιμων προϊόντων στο Μαντέμ Λάκκο, το οποίο η εταιρεία αδυνατεί να φέρει εις πέρας. Αλλά αφού το έργο έχει μπει στο ντουλάπι γιατί να μην πάρουμε και μερικά χρήματα από τους Έλληνες φορολογούμενους, σκέφτηκαν οι δικηγόροι της εταιρείας.

Και σαν να μην φτάνουν όλα τα παραπάνω έρχεται κι ο Τομεάρχης Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Τρικάλων, Κώστας Σκρέκας, και επαναφέρει, με δήλωσή του, τις αφόρητες κοινοτοπίες για την Ελλάδα που «διψάει για επενδύσεις» για τους άνεργους που «ζητούν αξιοπρεπώς αμειβόμενες θέσεις εργασίας» και λοιπά παρόμοια.

Και ως κερασάκι στην τούρτα της Eldorado ο κ. Σκρέκας ρωτά «Για ποιο λόγο δεν έχουν εκδοθεί ακόμη οι σχετικές άδειες με αποτέλεσμα να απειλείται το Ελληνικό Δημόσιο με αποζημιώσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ;». Ακόμη δεν κατάλαβαν δηλαδή στη ΝΔ γιατί δεν έχουν εκδοθεί οι σχετικές άδειες.

Αυτά, διότι παρά την πολύ σημαντική νίκη του κινήματος στη Β.Α. Χαλκιδική είναι προφανές ότι απαιτείται διαρκής εγρήγορση διότι το «παιχνίδι» στη Β.Α. Χαλκιδική δεν έχει λήξει ακόμη.


πηγή Documento