Κυριακή, 29 Οκτωβρίου 2017

Πως το Καναδικό κεφάλαιο επικράτησε του ΣΥΡΙΖΑ (#Ανταλλάσσεται με χρυσό)

Traded for Gold

How Canadian capital won over Syriza

τεύχος Σεπτεμβρίου/Οκτωβρίου 2017 του καναδικού περιοδικού Briarpatch
μτφ Δημήτρης Πλαστήρας για το null

της Ashley Renders*
 

Η χερσόνησος της Χαλκιδικής στη Βόρεια Ελλάδα μοιάζει με χέρι, με τρία δάχτυλα που στραμμένα προς το Αιγαίο, τα κενά ανάμεσα στα τεντωμένα δάχτυλα είναι γεμάτα με καθαρά γαλάζια νερά και οι ακρογιαλιές με ξενοδοχεία και εστιατόρια. Ένας χειρομάντης που θα κοιτούσε στο χέρια αυτό θα παρατηρούσε ένα σημείο ακριβώς πάνω από το τρίτο δάχτυλο. Ανάλογα με την πολιτική θέση του χειρομάντη, το σημείο αυτό θα ήταν προάγγελος ευημερίας… ή κινδύνου.

Οι Έλληνες το αποκαλούν Σκουριές, που λέγετε έτσι γιατί οι κάτοικοι του εξόρυσσαν χαλκό, χρυσό, ασήμι και άλλα βασικά μέταλλα από το αρχαίο αυτό δάσος από την εποχή που γεννήθηκε ο Αριστοτέλης λιγότερο από σαράντα χιλιόμετρα πιο πέρα. Σήμερα είναι η θέση που βρίσκεται ένα ορυχείο χαλκού και χρυσού ανοικτού τύπου που ανήκει στην Eldorado Gold με έδρα στο Βανκούβερ.

Πριν μερικά χρόνια, η δραστηριότητα πυροδότησε το 2012 αυτό που η Globe & Mail περιέγραψε ως «κάτι σαν εμφύλιο πόλεμο1». Διαδηλωτές πήγαν στο δάσος, πετώντας φωτοβολίδες, πέτρες και βόμβες μολότοφ στην αστυνομία που απάντησε με δακρυγόνα και με την σύλληψη όσων περισσότερων ανθρώπων μπορούσε, συχνά με βίαιες μεθόδους.

Σήμερα, το δάσος είναι σχετικά ήσυχο. Πολλοί ακτιβιστές έχουν βγει από το παιχνίδι, αντιμετωπίζοντας ακριβούς δικαστικούς αγώνες με την κυβέρνηση ή απλά εγκατέλειψαν, αφήνοντας μόνο μερικούς δεκάδες διαδηλωτές να έρχονται απέναντι από την αστυνομία σε περιοδικές διαδηλώσεις.

«Το γκρι αυτοκίνητο είναι κρατική ασφάλεια» μας λέει η Έλλη Δαμάσκου, ακτιβίστρια ενάντια στην μεταλλευτική δραστηριότητα. «Ξέρουμε τα αυτοκίνητα, ξέρουμε τα πρόσωπα», λέει καθώς καθόμαστε κάτω από ένα δέντρο στο κέντρο της Μεγάλης Παναγιάς, την κοντινότερη πόλη στο ορυχείο, όπου πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της.

«Η αστυνομία είναι παρούσα μέρα και νύχτα, φροντίζοντας μια ιδιωτική εταιρία», συνεχίζει με ένα τρόπο που δείχνει το πόσες φορές έχει εξηγήσει τις ανησυχίες της σε ξένους.

Αλλά εκείνη τη συγκεκριμένη του Μάρτη, υποψιάζεται πως είναι εκεί εξαιτίας του τρυπανιού.

Μερικές μέρες πριν, μια ομάδα ακτιβιστών, κυρίως ντόπιοι, μεταξύ τους και η Δαμάσκου, εμπόδισαν ένα φορτηγό που μετέφερε ένα γιγαντιαίο τρυπάνι από το να μπει μέσα στο δάσος. Γνώριζαν πως η Eldorado Gold θα έψαχνε για νέα αποθέματα πολύτιμων μετάλλων, αλλά δεν περίμεναν να πάνε καινούριο κομμάτι του δάσους τόσο νωρίς – «τουλάχιστον όχι για ακόμη 15 χρόνια», εξηγεί η Δαμάσκου.

Εξοργισμένοι οι διαδηλωτές έστειλαν το φορτηγό και το τρυπάνι μακριά από το βουνό. Επέστρεψε όταν οι διαδηλωτές είχαν επιστρέψει στο σπίτι τους και κανένας δεν έβλεπε.

Μια τέτοια κίνηση θα προσέλκυε περισσότερους από χίλιους διαδηλωτές στο δάσος μόλις πριν λίγα χρόνια. Τώρα, μόνο μερικές δεκάδες από τους πιο αφοσιωμένους ακτιβιστές κατά της μεταλλευτικής δραστηριότητας εμφανίστηκαν το ηλιόλουστο κυριακάτικο απόγευμα για να παρατηρήσουν το τρυπάνι. Οι διαδηλωτές πραγματοποίησαν μια έντονη αλλά χωρίς κάποιο συμβάν αδιέξοδη αντιπαράθεση με την αστυνομία, και έπειτα επέστρεψαν σπίτια τους απογοητευμένοι.

«Οι άνθρωποι έχουν κουραστεί, απογοητευτεί και φοβούνται» λέει η Δαμάσκου. «Η αριστερή κυβέρνηση υποσχέθηκε πως θα έκλεινε το ορυχείο και το κίνημα σιώπησε».

Η Δαμάσκου και άλλοι που συνέχισαν να διαδηλώνουν ενάντια στην εξόρυξη, λένε πως ο ΣΥΡΙΖΑ, το ριζοσπαστικό αριστερό κόμμα που ήρθε στη κυβέρνηση το 2015, σκότωσε το κίνημα τους.

«Ο κόσμος [στη Χαλκιδική] επένδυσε πολλά στη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ» λέει ο Γιώργος Βελεγράκης, διδακτορικός ερευνητής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο των Αθηνών, που μελετά την αντίσταση στην Eldorado Gold. Λέει πως ο κόσμος πίστευε πως το ορυχείο θα έκλεινε ή τουλάχιστον θα ελαχιστοποιούνταν, «και απογοητεύτηκαν πλήρως».

Ο Βελεγράκης βοήθησε στη συγγραφή του περιβαλλοντολογικού τμήματος του μανιφέστου του ΣΥΡΙΖΑ και λέει πως το κλείσιμο του ορυχείου ήταν μέρος του επίσημου προγράμματος του ΣΥΡΙΖΑ στις πρώτες μέρες του κόμματος, με ηγέτες του κόμματος, μεταξύ τους και ο τωρινός πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, υποσχέθηκαν το κλείσιμο του ορυχείου. Τοπικά μέλη του κοινοβουλίου ήταν επίσης ανοιχτά εναντίον του ορυχείου, λέει ο Βελεγράκης.

Στις πρώτες του μέρες στην εξουσία, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έβαλε κάποια εμπόδια στην κυβέρνηση και ανέστειλε τις δραστηριότητες στο ορυχείο. Έπειτα, με μια απότομη μεταστροφή τον περασμένο Μάιο, η κυβέρνηση άναψε το πράσινο φως στην Eldorado Gold να συνεχίσει την κατασκευή του ορυχείου χρυσού στις Σκουριές.

Τώρα, σύμφωνα με το Βελεγράκη, αντί η κυβέρνηση να μιλά για το κλείσιμο του εργοστασίου, η κυβέρνηση μιλά για το πως θα κάνει την εταιρία να ακολουθήσει τους κανόνες.

Ο κόσμος είναι ακόμη θυμωμένος με τη κυβέρνηση, αλλά ο θυμός τους δεν είναι εκρηκτικός όπως ήταν τέσσερα ή πέντε χρόνια πριν, λέει ο Παναγιώτης Σωτήρης, μαρξιστής φιλόσοφος και πολιτικός ακτιβιστής στην Ελλάδα. «Όταν βλέπεις μια αριστερή κυβέρνηση να εφαρμόζει τα ίδια μέτρα [με μια δεξιά κυβέρνηση], δημιουργεί απογοήτευση στο κόσμο».

Αυτό άφησε τον Ελληνικό λαό σαστισμένο, λέει ο Σωτήρης. «Δημιουργεί μια αίσθηση πως δεν υπάρχει ελπίδα, όλοι είναι διεφθαρμένοι… και αυτό είναι το πιο γόνιμο έδαφος για τη δεξιά».

Ο Σωτήρης πιστεύει πως η αναστροφή της κυβέρνησης δημιούργησε μια «μάλλον δύσκολη κατάσταση» για την ριζοσπαστική αριστερά στην Ελλάδα. «Όσοι από εμάς πιστεύουμε ακόμη στην αλλαγή πρέπει να ξανακατασκευάσουμε την ελπίδα».

Το ορυχείο χρυσού στις Σκουριές είναι το μεγαλύτερο από τα τέσσερα σημεία εξόρυξης που αποτελούν τα ορυχεία Κασσάνδρας, που η Eldorado Gold εξαγόρασε στα τέλη του 2011 για περίπου 2,5 δισεκατομμύρια σε μετοχές. Το ορυχείο θα τεθεί σε λειτουργία το 2019, ξεκινώντας με 9 χρόνια ταυτόχρονης ανοικτής και υπόγειας εξόρυξης και θα ακολουθήσουν ακόμη 15 χρόνια υπόγειας εξόρυξης.

Η Eldorado Gold ισχυρίζεται πως η εξόρυξη θα δημιουργήσει πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε φόρους και δικαιώματα για το ελληνικό κράτος στη διάρκεια ζωής των ορυχείων, ανάλογα με τις τιμές των μετάλλων. Το ορυχείο των Σκουριών μόνο αναμένεται να δώσει τα δυο τρίτα του ποσού αυτού στην 24χρονη εκμετάλλευσή του.

Οι ακτιβιστές εναντίον των ανησυχούν πως το ορυχείο θα μολύνει και θα ξεράνει τον πολύτιμο υδροφόρο ορίζοντα βαθιά μέσα στο βουνό που προμηθεύει με πόσιμο νερό στα γύρω χωριά και ήδη απειλείται από την κλιματική αλλαγή. Οι κάτοικοι ανησυχούν επίσης πως η αποψίλωση θα διαβρώσει το έδαφος και σκόνη από το ορυχείο θα επιμολύνει τις γύρω καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

Οι υποστηρικτές των ορυχείων, μεταξύ τους και οι μεταλλωρύχοι, λένε πως δημιούργησε πολύτιμες θέσεις εργασίας σε μια απομακρυσμένη περιοχή της χώρας σε μια περίοδο που το ένα τρίτο των Ελλήνων αντιμετωπίζουν φτώχεια, η ανεργία κυμαίνεται γύρω στο 23 τις εκατό και οι συντάξεις έχουν μειωθεί 12 φορές σε εφτά χρόνια.

Όσοι μιλούν υπέρ της εξόρυξης ισχυρίζονται πως η Ελλάδα είναι το τέλειο σημείο για νέα ορυχεία, με δεδομένη την αδύναμη θέση που κατέχει στην παγκόσμια οικονομία καθώς παλεύει να συνέρθει από την κρίση χρέους που πυροδοτήθηκε από την κατάρρευση της Wall Street το 2008 και την επακόλουθη παγκόσμια οικονομική ύφεση. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ευρύτερα γνωστές ως «τρόικα», έδωσαν στην Ελλάδα δύο πακέτα διάσωσης συνολικού ύψους 240 δισεκατομμυρίων ευρώ – με τον όρο η Ελλάδα να εφαρμόσει ένα πρόγραμμα λιτότητας και να προσελκύσει ξένες επενδύσεις.

Το 2015 η Ελλάδα ήταν σε σταυροδρόμι, λέει ο Σωτήρης. Θα μπορούσε είτε να συναινέσει στην ανάπτυξη που ευαγγελίζονται ξένες εταιρείες όπως η Eldorado Gold και να πληρώσει το περιβαλλοντολογικό και κοινωνικό κόστος ή να φύγει από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το οικονομικό δίχτυ ασφαλείας της και να κυνηγήσει την οικονομική της ανεξαρτησία.

Στο δημοψήφισμα του 2015 που ρωτούσε αν η ελληνική κυβέρνηση έπρεπε να αποδεχτεί τις προϋποθέσεις που έθεταν οι δανειστές της για το πακέτο διάσωσης, οι πολίτες επέλεξαν με συντριπτική πλειοψηφία την απόρριψη των μέτρων λιτότητας της τρόικα. Παρά το αποτέλεσμα αυτό και το γεγονός πως ο ίδιος ο Τσίπρας προέτρεψε τον ελληνικό λαό να ψηφίσει εναντίον της λιτότητας, ο Τσίπρας συνθηκολόγησε στις διαπραγματεύσεις του και αποδέχτηκε τους όρους.

Όσο περνούσε ο καιρός, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ εγκατέλειψε τα ριζοσπαστικά στοιχεία του προγράμματος της, λέει ο Βελεγράκης. «Μπορούσες να νοιώσεις το κόμμα να γίνεται λιγότερο ριζοσπαστικό, καθώς γινόταν ισχυρότερο».

Σύντομα αντέστρεψε τη στάση της και για το ορυχείο χρυσού, αντικαθιστώντας δυο υπουργούς ενέργειας που περιστασιακά έβαζαν εμπόδια για το ορυχείο με έναν υπουργό που τελικά έκανε τα πάντα ευκολότερα για τις δραστηριότητες της Eldorado Gold.

Ο Τσίπρας έδιωξε και άλλους σκληρά αριστερούς στο συμβούλιο του με άλλους πιο μετριοπαθείς υπουργούς τον Νοέμβριο του 2016 με την πρόθεση να «βελτιώσει τις σχέσεις με τους διεθνείς πιστωτές της», όπως έγραψαν οι Financial Times2. Ο νέος υπουργός ενέργειας Γιώργος Σταθάκης, ενέκρινε την κατασκευή ενός καίριου εργοστασίου επεξεργασίας μέσα σε δυο εβδομάδες από την ανάληψη του χαρτοφυλακίου, ξεμπλοκάροντας ουσιαστικά την κατασκευή του χρυσορυχείου. Η κίνηση καθησύχασε την εταιρική ανησυχία.

Τώρα, σύμφωνα με τη Μαρία Κάδογλου, την συντονίστρια του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων στην Χαλκιδική3, η κυβέρνηση προσπαθεί να πείσει τον ελληνικό λαό για την αξία της εξόρυξης του αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων χρυσού από το έδαφος.

Οι επικριτές όμως αναρωτιούνται πόσο από το εταιρικό χρήμα αυτό θα πάει τελικά στα ελληνικά ταμεία. «Υπάρχει ένα είδος κούρσας προς τα κάτω σε μια προσπάθεια να προσελκύσουν επενδύσεις», λέει ο Dennis Howlett, ο διευθυντής της ομάδας της κοινωνίας των πολιτών, Canadians for Tax Fairness που παρακολουθεί την καταβολή εταιρικών φόρων στο Καναδά και στο εξωτερικό. «Κράτη καταλήγουν να παραδώσουν κάθε πιθανό όφελος που μπορεί να κερδίσουν από αυτή την επένδυση, και το ελληνικό κράτος είναι ένα καλό παράδειγμα για αυτό» μας είπε.

Μερικές από τις φοροαπαλλαγές της Eldorado Gold είναι εμφανείς στην έκθεση5 που καταθέτει με βάση τον Νόμο περί Μέτρων Διαφάνειας του Εξορυκτικού Τομέα (ESTMA), που τέθηκε σε ισχύ το 2015 και υποχρεώνει τις εταιρείες εξόρυξης πετρελαίου, αερίου και μεταλλευμάτων που είναι στο καναδικό χρηματιστήριο να αποκαλύπτουν πληρωμές πάνω από 100000 δολάρια σε κυβερνήσεις

Η έκθεση δείχνει ότι η εταιρεία αντιστάθμισε τα 3490000 δολάρια των φόρων, των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης και των πληρωμών βελτίωσης της υποδομής μέσω της επιστροφής των πιστώσεων φόρου προστιθέμενης αξίας που η κυβέρνηση χρωστούσε στην εταιρεία. Μετά τον συμψηφισμό η εταιρεία χρωστά λιγότερα από μισό εκατομμύριο δολάρια σε φόρους και δικαιώματα για το σύνολο των ορυχείων της στην Ελλάδα, μεταξύ τους και αυτό των Σκουριών.

Ακόμη και αν το ορυχείο παράξει περισσότερα δικαιώματα και φόρους για το ελληνικό κράτος στο μέλλον, δεν θα διορθώσει τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ήδη η κοινότητα, λέει η Κάδογλου.

Υπάρχουν 16 χωριά γύρω από το ορυχείο, που αποτελούν το δήμο Αριστοτέλη, σπίτι για περίπου 20000 ανθρώπους. Οι κάτοικοι πληρώνουν ακόμη την κρατική καταστολή στις διαδηλώσεις του 2015. Η Κάδογλου εξηγεί πως πολλοί αντιμετωπίζουν δικαστικούς αγώνες, ανάμεσα τους και σοβαρές ποινικές κατηγορίες που βασίζονται σε νόμους που έχουν φτιαχτεί για την αντιμετώπιση εγκληματικών οργανώσεων. Αυτό λέει η Κάδογλου, δημιούργησε ένα σημαντικό οικονομικό βάρος στις τοπικές κοινωνίες. Οι κάτοικοι αντιμετωπίζουν «δίκες, δίκες και άλλες δίκες» μας λέει.

Στα τέλη Μάϊου, ο 77χρονος Θόδωρος Καραβασιλικός καταδικάστηκε σε ένα χρόνο φυλάκιση για αντίσταση κατά τη διάρκεια μιας διαδήλωσης ενάντια στην εξόρυξη πριν τέσσερα χρόνια, όπου χτυπήθηκε από την αστυνομία και πέρασε εφτά μέρες στο νοσοκομείο. Η καταδίκη του περιλαμβάνει αναστολή τριών ετών, που σημαίνει πως μπορεί να πάει φυλακή αν συλληφθεί ξανά, μας εξηγεί η Κάδογλου. Αυτή η εσκεμμένη τακτική στοχεύει στην μείωση της συμμετοχής στις διαμαρτυρίες. Η κυβέρνηση στέλνει ένα μήνυμα. «Μη κινείστε, μην αναπνέετέ, μην κάνετε τίποτα» προσθέτει.

Ενώ η κυβέρνηση πάει τους πολίτες στο δικαστήριο, οι άνθρωποι μηνύουν ο ένας τον άλλο για βιαιοπραγία, μας λέει η Δαμάσκου. Η Μεγάλη Παναγιά, η πόλη που η Δαμάσκου μεγάλωσε, είναι παραδοσιακά προσκείμενη στην αριστερά, αλλά η εγγύτητα στο ορυχείο την κάνει βολικό μέρος για να μείνουν οι μεταλλωρύχοι. Αυτό προκάλεσε μεγάλα ρήγματα στην Μεγάλη Παναγιά, με αποτέλεσμα καυγάδες μεταξύ όσων κατοίκων τάσσονται κατά της εξόρυξης. και αυτών που είναι υπέρ. «Όλοι πάμε στα ίδια μπαρ», λέει η Δαμάσκου. Τα κοινωνικά κόστη είναι «πολύ υψηλά βαριά για να τα σηκώσει ένα χωριό μόνο του» προσθέτει. Σε άλλα χωριά, κάποιες οικογένειες έχουν σταματήσει να μιλάνε μεταξύ τους λόγω διαφωνιών γύρω από το ορυχείο.

Η Σοφία Κατσιρμά, μια ακτιβίστρια κατά του ορυχείου που ζει στη τουριστική πόλη της Ουρανούπολης, δεν μιλάει στον θείο της και την οικογένειά του που ζουν στο Παλαιοχώρι, ένα κοντινό χωριό που είναι υπέρ της εξόρυξης. Μας είπε πως ο θείος της, που νοικιάζει δωμάτια στο ξενοδοχείο του σε μεταλλωρύχους, πήρε τηλέφωνο στο σπίτι του πατέρα της για να επιπλήξει την οικογένεια της επειδή αντιτίθενται στο ορυχείο. Από τότε, προσθέτει, τον έχουν δει να μοιράζει τα ονόματα της οικογένειας της και άλλων ακτιβιστών κατά της εξόρυξης στο υπόλοιπο χωριό.

Η ελληνική κοινωνία είναι βαθιά διαιρεμένη μας εξηγεί ο Σωτήρης. «Δεν υπάρχει κοινό αφήγημα. Αυτό λείπει από την Ελληνική κοινωνία». Αντί να κατηγορεί απλά το ΣΥΡΙΖΑ για προδοσία του ελληνικού λαού, ο Σωτήρης προτιμά να εστιάζει στα στρατηγικά και ιδεολογικά όρια της ελληνικής αριστεράς. Η ανικανότητα να παραμείνει πιστή στο ριζοσπαστικό αριστερό πρόγραμμα μπροστά στην ακραία πίεση της ΕΕ είναι η πραγματική αιτία των προβλημάτων της Ελλάδας, υποστηρίζει. «Αν είναι να επανασυνθέσουμε μια αριστερά που δεν θα ηττηθεί, χρειάζεται μια επώδυνη διαδικασία επανεξέτασης, στοχασμού και… [αυτό-]κριτικής».

Η συμβουλή της Δαμάσκου στις άλλες κοινότητες που πολεμούν εναντίον μεταλλευτικών εταιρειών είναι απλή: Μην επιτρέψετε στην εταιρεία να κάνει τίποτα. «Τίποτα, ούτε ένα δέντρο δε πρέπει να κοπεί», λέει. «Τους αφήσαμε να μπουν στο δάσος και αυτό ήταν το λάθος μας», συνεχίζει. «Προσπαθούμε να το κερδίσουμε πίσω από το 2012». Είναι ένα σκληρό μάθημα για να διδαχτούμε, αλλά υπενθυμίζει στην αριστερά να ξεπεράσει την ψευδαίσθηση πως εκλεγμένες κυβερνήσεις, ακόμη και αυτές που ισχυρίζονται πως είναι ριζοσπαστικές, θα υπερασπιστούν την αντίσταση της πρώτης γραμμής.




https://beta.theglobeandmail.com/report-on-business/international-business/european-business/eldorado-golds-big-greek-mining-problem/article11584840
https://www.ft.com/content/a7cde788-a2e4-11e6-aa83-bcb58d1d2193
http://antigoldgr.org
http://www.taxfairness.ca
http://s2.q4cdn.com/536453762/files/doc_downloads/ESTMA/ESTMA-Report-2016-FINAL-REVISED.pdf




*Άρθρο που δημοσιεύτηκε στο τεύχος Σεπτεμβρίου/Οκτωβρίου 2017 του καναδικού περιοδικού Briarpatch. Η Ashley Renders είναι αρθρογράφος που καλύπτει θέματα της βιομηχανίας φυσικών πόρων, άρθρα της έχουν δημοσιευτεί στη National Post, στο Vice News, στο Thomson Reuters Foundation. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας. (Εικόνα Amanda Priebe)


πηγή  null

Σάββατο, 28 Οκτωβρίου 2017

Η Bιντζότρατα Eπανέρχεται… με υπουργική απόφαση και με την ανοχή της ΕΕ!



Στα πολυάριθμα προβλήματα που υποβαθμίζουν τις ελληνικές θάλασσες, η κυβέρνηση, μέσα από μια αμφιλεγόμενη υπουργική απόφαση, προσέθεσε άλλο ένα: την επαναφορά της αλιείας με βιντζότρατα. Η αλιεία στην Ελλάδα καλύπτει πολλές χιλιάδες θέσεις εργασίας (άμεσες και έμμεσες) σε ανθρώπους και περιοχές, με ελάχιστες άλλες εναλλακτικές απασχόλησης.  

Η Ελλάδα διαθέτει το μεγαλύτερο αλιευτικό στόλο στην Ευρώπη, με περισσότερα από 16.000 σκάφη. Ταυτόχρονα, αντιμετωπίζει μια ανησυχητική συρρίκνωση των ιχθυοαποθεμάτων. Είναι λοιπόν, πραγματικά απορίας άξιο, γιατί οι κρατικές αρχές προσπαθούν να εξαντλήσουν τους αλιευτικούς πόρους, συνεχίζοντας να εξυπηρετούν μικροπολιτικές και συμφέροντα, αντί να προσπαθήσουν να διαχειριστούν ότι έχει απομείνει.




Η επαναφορά του αλιευτικού εργαλείου της βιντζότρατας έγινε από μία κυβέρνηση που θεωρείται προοδευτική, αλλά επιλέγει όχι μόνο να μη λαβαίνει προοδευτικές αποφάσεις στον τομέα της αλιείας, αλλά και να εφαρμόζει παρεκκλίσεις στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Οι παρεκκλίσεις αυτές βασίζονται στη σπατάλη δημόσιου χρήματος, για τη σύνταξη αμφιλεγόμενων διαχειριστικών σχεδίων και μελετών.

Ενώ λοιπόν η Ανεξάρτητη Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων που ορίστηκε από την Ε.Ε., απέρριψε το διαχειριστικό σχέδιο της βιντζότρατας που υπέβαλλε η Ελληνική Κυβέρνηση, ως ανεπαρκές και ελλιπές, η ΕΕ παρέκαμψε τα πορίσματα της Επιτροπής, αποδεχόμενη την παρέκκλιση που ζήτησε η χώρα μας.


Η βιντζότρατα είναι ένα παρωχημένο, μη-επιλεκτικό εργαλείο, που αλιεύει στα ρηχά παραγωγικά οικοσυστήματα, τα οποία ουσιαστικά αποτελούν τα «νηπιοτροφεία» των ψαριών, τους τόπους δηλαδή όπου πολλά είδη αλιευμάτων αναπαράγονται, γεννιούνται και ζουν τα πρώτα στάδια της ζωής τους.
Στα προηγούμενα χρόνια, όποτε και υπήρξε απαγόρευση της αλιείας με βιντζότρατα στα ρηχά νερά, υπήρξε για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό μία ανάκαμψη, ποιοτική και ποσοτική, των αποθεμάτων σε αυτούς τους ψαρότοπους.



Με βάση την εν λόγω υπουργική απόφαση και με την ανοχή της ΕΕ, τα αλιευτικά πεδία που είχαν ανακάμψει ψαρεύονται και πάλι από βιντζότρατες, χωρίς όμως να τηρούνται οι προδιαγραφές της Ε.Ε. για τον έλεγχο και την παρακολούθηση των συγκεκριμένων αλιευτικών δραστηριοτήτων, αλλά και για τη λεπτομερή καταγραφή της αλιευτικής τους παραγωγής.
Παράλληλα όμως έχει προκληθεί μία μεγάλη αναστάτωση στον τομέα της αλιείας τους τελευταίους μήνες, που αποτελεί μία πολύ καλή δικαιολογία να στρέψουμε το βλέμμα και την προσοχή μας μακριά από τις ιδιαίτερα καταστροφικές πρακτικές που αδειάζουν τις θάλασσές μας.
Σε μία χώρα όπου τα θαλάσσια αποθέματα μειώνονται ανησυχητικά χρόνο με το χρόνο και δεν έχουμε πλέον περιθώρια άλλων λαθεμένων χειρισμών, είμαστε πάλι θεατές σε μία ακόμα επικίνδυνη οπισθοδρόμηση. Σε τι εξυπηρετεί λοιπόν η επαναφορά της βιντζότρατας? Ή μάλλον ποιον? Σίγουρα όχι τους θαλάσσιους πόρους και το δημόσιο συμφέρον.

 πηγή archipelago.gr



Δείτε επίσης σχετική έρευνα για την συνολική κατάσταση στην αλιεία που επιβαρύνει καθοριστικά η επαναφορά της βιντζότρατας:


Ψαριά μόνο αν περάσεις από τα σαράντα κύματα

του Γιάννη Ελαφρού

«Η θάλασσα αδειάζει. Υπάρχει μεγάλο πρόβλημα. Είμαι 40 χρόνια ψαράς, δεν έκανα άλλο επάγγελμα, με αυτό μεγάλωσα τα παιδιά μου, και βλέπω χρόνο με τον χρόνο να μειώνεται η ψαριά», λέει στην «Κ» ο Γιώργος Αρώνης, πρόεδρος του Σωματείου Ψαράδων Νεάπολης Λακωνίας. 


«Οι αποδόσεις έχουν πέσει. Η θάλασσα είναι ζωή, αλλά πρέπει να της συμπεριφερόμαστε σωστά, όχι να την καταστρέφουμε», μας λέει και ο Μιχάλης Μανουσάκης, επίσης πολύπειρος ψαράς από τον ψαρότοπο των Φούρνων Ικαρίας. 

Οι εμπειρίες και οι γνώμες των ανθρώπων που ζουν από και με τη θάλασσα υπογραμμίζουν τις διαπιστώσεις περιβαλλοντικών ινστιτούτων και οργανώσεων. Το 65% των ειδών της Μεσογείου βρίσκεται εκτός ασφαλών βιολογικών ορίων, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος.

«Τις δύο τελευταίες δεκαετίες οι αλιευτικοί πόροι υπεραλιεύονται, συχνά με τη χρήση καταστροφικών πρακτικών. Αν δεν ληφθούν δραστικά μέτρα, ο κλάδος της αλιείας θα αντιμετωπίσει τον κίνδυνο της κατάρρευσης, με σημαντικές κοινωνικοοικονομικές και οικολογικές επιπτώσεις για τις νησιωτικές και παράκτιες κοινωνίες», τονίζει στην «Κ» ο Θοδωρής Τσιμπίδης, διευθυντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας «Αρχιπέλαγος». 

«Η παράνομη και καταστροφική αλιεία λεηλατεί τη θάλασσα, αφήνει τη μεγάλη πλειονότητα των απλών ψαράδων χωρίς εισόδημα, τα αποθέματα ιχθύων είναι στα πρόθυρα της κατάρρευσης, δελφίνια και φώκιες λιμοκτονούν και ο μέσος καταναλωτής δεν θα μπορεί σε λίγο να αγοράσει φρέσκο ψάρι λόγω υπερβολικής αύξησης των τιμών», συμπληρώνει η Αναστασία Μήλιου, ερευνήτρια του «Αρχιπελάγους», που εδρεύει στη Σάμο.
Για τη μείωση των ιχθυοαποθεμάτων στη Μεσόγειο υπάρχουν πολλοί και γενικότεροι λόγοι, όπως η καταστροφή των θαλάσσιων οικοτόπων, η ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, η εισβολή ειδών από άλλες θάλασσες. Ακριβώς γι’ αυτούς τους λόγους θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για να καταπολεμηθεί η παράνομη, αλλά και η καταστροφική αλιεία, ακόμα κι αν έχει τη βούλα της «νομιμότητας».

«Ζητάμε προστασία από το κράτος, πρέπει να ληφθούν μέτρα», τονίζει ο κ. Αρώνης. «Είναι ανάγκη να περιοριστεί η χρήση εργαλείων και να δημιουργηθούν προστατευόμενες περιοχές, όπου τα ψάρια θα μπορούν να αναπαραχθούν. Ακόμα, θα μπορούσε να απαγορευτεί το ψάρεμα πανελλαδικά τον μήνα Μάιο, όπου το 80% των ειδών αναπαράγεται», λέει ο πρόεδρος των ψαράδων της Νεάπολης.

Ο κ. Αρώνης θεωρεί πολύ προβληματική την κυβερνητική απόφαση να επαναφέρει τη χρήση της βιντζότρατας, καθώς τα σκάφη αυτά σαρώνουν τις ακτές. «Πάνε γιαλό γιαλό, βάζουν μάλιστα και δίχτυα με άνοιγμα μόλις 7,5 χιλιοστά, που δεν γλιτώνει τίποτα. Εάν δεν σταματήσει η υπεραλίευση, θα επεκταθούν φαινόμενα όπως του Κορινθιακού με τις μέδουσες. Τα ψάρια θα είχαν φάει το πλαγκτόν πριν μεγαλώσει και γίνει μέδουσα», σημειώνει ο πρόεδρος των ψαράδων της Νεάπολης.
«Μεγάλη ζημιά κάνουν τα συρόμενα εργαλεία, που ξυρίζουν τον βυθό και καταστρέφουν κάθε ζωή. Ενώ υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί, για παράδειγμα απαγορεύεται να χρησιμοποιούνται μέχρι 5 μίλια από την ακτή, δυστυχώς αυτοί δεν τηρούνται», μας λέει ο κ. Μανουσάκης. «Δεν υπάρχει έλεγχος, το Λιμενικό δεν έχει τα μέσα για να εποπτεύσει», συμπληρώνει. 

Τα σκάφη με τις μηχανότρατες υποχρεούνται να είναι εφοδιασμένα με συσκευή που μεταδίδει τη θέση τους σε κεντρικό σημείο ελέγχου του Λιμενικού στον Πειραιά, έτσι ώστε να πιστοποιείται η θέση τους και το εάν παραβιάζουν τα όρια. Αποτελεί όμως κοινό μυστικό στον χώρο των αλιέων πως κυκλοφορούν διάφορα «μηχανάκια» που μπορούν να παραπλανούν ή να τυφλώνουν το σύστημα εντοπισμού. 
«Σε παίρνουν και τηλέφωνο, μάλιστα, διάφοροι επιτήδειοι και τα προτείνουν. Δεν είναι φτηνά, κοστίζει 5.000-10.000 για να πάρεις ένα τέτοιο εργαλείο, αλλά τα βγάζεις τα λεφτά σου. Κάποιοι τα λένε “κρακ”, άλλοι αλλιώς. Είναι γνωστό στα κεντρικά στον Πειραιά, αλλά δεν κάνουν τίποτα. Εξάλλου, υπάρχουν και συγκεκριμένες βάρδιες, που στο σύστημα πέφτει βαθιά νύχτα», λέει στην «Κ» επαγγελματίας που διατηρεί την ανωνυμία του.

Θεσμικό πλαίσιο από το 1960...

«Ακόμη και στη Ζανζιβάρη να πας, υπάρχει πλαίσιο διαχείρισης της αλιείας. Τουλάχιστον αφήνουν τα ψάρια να μεγαλώσουν

Στην Ελλάδα κοιτάμε μόνο το άμεσο, τι μπορούμε να βγάλουμε τώρα και για το μέλλον δεν μας νοιάζει. 
Γι’ αυτό και περιοχές διαχείρισης ή προστασίας της αλιείας έχουμε ακόμη όσες είχαν θεσπιστεί τη δεκαετία του ’60!» λέει στην «Κ» η κυρία Αναστασία Μήλιου, από το «Αρχιπέλαγος». «Ακόμη και ευρωπαϊκά προγράμματα για περιοχές με αλιεία, αντί να κατευθυνθούν προς τους ψαράδες και την προστασία των ιχθυοαποθεμάτων, μετατράπηκαν σε... κομμωτήρια ή γκουρμέ εστιατόρια», συμπληρώνει η ερευνήτρια.

Μεγάλο πρόβλημα αποτελεί η παράνομη αλιεία, που επεκτείνεται λόγω και της κρίσης.

Παράδειγμα αποτελεί το υποβρύχιο ψάρεμα με μπουκάλες (που απαγορεύεται), το οποίο κυρίως γίνεται από ερασιτέχνες ψαράδες κι εκτός των άλλων ρίχνει ανορθόδοξα τις τιμές. Η καταστροφική πρακτική του δυναμίτη δεν έχει, δυστυχώς, εκλείψει. «Ως “Αρχιπέλαγος" έχουμε κάνει επώνυμες και συγκεκριμένες καταγγελίες στο Λιμενικό για χρήση δυναμίτη, χωρίς αποτέλεσμα ακόμη», τονίζει ο κ. Θοδ. Τσιμπίδης.

Σπάνια είδη στα αγκίστρια ερασιτεχνών

Θα μπορούσατε να φανταστείτε κάποιους που παρανομούν, αλλά όλο περηφάνια αναρτούν το τρόπαιό τους στο Διαδίκτυο χωρίς να κρύβουν τα στοιχεία τους; 

Οι άνθρωποι του Παρατηρητηρίου Καταστροφικής Αλιείας βλέπουν μερικές φορές το έργο τους να διευκολύνεται από τον κομπασμό πολλών ψαράδων, που διαφημίζουν τα «κατορθώματά» τους. Είναι κι αυτό έκφραση του γεγονότος πως πολλοί ερασιτέχνες ή και επαγγελματίες ψαράδες νομίζουν ότι στη θάλασσα όλα επιτρέπονται...
Μόνο τον προηγούμενο μήνα το Παρατηρητήριο κατέγραψε και φωτογραφικά την αλίευση ενός ιδιαίτερα σπάνιου και προστατευόμενου είδους σαλαχιού Mobula mobular στην Κρήτη. Ακόμη, έναν προστατευόμενο εξαβράγχιο καρχαρία στην Ιθάκη κι ένα ακόμη προστατευόμενο καρχαριοειδές που αλιεύτηκε από ερασιτέχνη ψαρά στην Κόρινθο (με υψηλό τοπικό αξίωμα). Ή ακόμη, την αλίευση του προστατευόμενου σαλαχιού Rhinobatos cemiculus στην Κω, από ερασιτέχνη ψαρά. Στη Ζάκυνθο συνελήφθη ψαροντουφεκάς, που προκλητικά επεδείκνυε τις παράνομες ψαριές που πετύχαινε με χρήση μπουκάλας και νυχτερινού φωτισμού. Ανάλογες συλλήψεις έγιναν και σε Σάμο και Κρήτη, αλλά μάλλον πρόκειται μόνο για την κορυφή του παγόβουνου.

Για τις παράνομες ψαριές και την αλίευση απαγορευμένων ειδών φαίνεται πως υπάρχει συγκεκριμένη αγορά, η οποία δεν αφορά μόνο τις ταβέρνες στα παραθεριστικά μέρη. Ακόμη και σε «ψαγμένα» εστιατόρια της Αθήνας, με ειδίκευση στο ψάρι, μπορούν να βρεθούν κατόπιν ειδικής όσο και έμπιστης παραγγελίας (και σε υψηλότατη τιμή) προστατευόμενα είδη ψαριών και ψαρικών, που δεν επιτρέπεται η αλίευσή τους. Για όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, τόσο το Παρατηρητήριο όσο και οι αλιείς τονίζουν την ανάγκη να καταγγέλλονται και να στηλιτεύονται παρόμοιες πρακτικές.

Ιδιαίτερη σημασία, όμως, έχει η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση του καταναλωτή για το μέγεθος που πρέπει να έχει το κάθε ψάρι, για το πότε πρέπει να αλιεύεται, έτσι ώστε να μη συμβάλλουμε άθελά μας σε πρακτικές εξολόθρευσης των ψαριών. 

Σε πολλές περιπτώσεις δεν πρέπει να καταναλώνουμε ψάρια από ένα μέγεθος και κάτω (διαφορετικό για κάθε είδος), γιατί κάτι τέτοιο εμποδίζει την αναπαραγωγή του είδους. 
Σε ιστοσελίδες, όπως του «Αρχιπελάγους» ή του WWF, υπάρχουν χρήσιμες συμβουλές για το κατάλληλο μέγεθος ανά είδος, οι οποίες μάλιστα διατίθενται και σε εφαρμογές (app) για το κινητό τηλέφωνο (Fish4Life και WWF Fish Guide).

Μερικές φορές οφείλουμε να πάμε κόντρα σε «παραδοσιακές» αντιλήψεις. 

  • Για παράδειγμα, δεν τρώμε κολιό τον Αύγουστο («κάθε πράγμα στον καιρό του και... ποτέ κολιό τον Αύγουστο»), γιατί τότε είναι η αναπαραγωγική του περίοδος και είναι φορτωμένος αυγά. Αφήνουμε τον γόνο να μεγαλώσει και δεν τον τρώμε. 
  • Προστατεύουμε τα απειλούμενα είδη και άρα δεν επιλέγουμε πετροσωλήνες (η πώληση των οποίων απαγορεύεται), αλλά ούτε και γαλέο. 
Μπορεί να μοιάζουν μικρά όλα αυτά, μπροστά στην ανάγκη αλλαγής πολιτικής για την αλιεία, αλλά έχουν την αξία τους.

πηγή  kathimerini.gr

SYSTEM CHANGE NOT CLIMATE CHANGE! Δεν είναι πια δυνατή η κοινωνική δικαιοσύνη χωρίς αποανάπτυξη


Εισαγωγή από την Τοπικοποίηση:
Περισσότερη δικαιοσύνη-λιγότερη ανάπτυξη

Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγουν οι μεγαλύτερες περιβαλλοντικές οργανώσεις της Γερμανίας, όπως οι BUND, Deutscher Naturschutzring, Greenpeace, NABU, NaturFreunde και WWF: 
"Το παραμύθι της οικονομικής ανάπτυξης τα λέει όλα. Μια οικονομία προγραμματισμένη για μόνιμη ανάπτυξη εξαντλεί τον πλανήτη μας μακροπρόθεσμα. [...] Στα σημαντικότερα ζητήματα της προστασίας του περιβάλλοντος, της απώλειας της βιοποικιλότητας και της αλλαγής του κλίματος, τα σύνορα έχουν ήδη ξεπερασθεί."
Ένα άλλο σημείο, τη σημασία του οποίου τονίζουν οι περιβαλλοντικές ενώσεις, είναι η σχέση μεταξύ των κοινωνικών και οικολογικών διαστάσεων του κοινωνικού μετασχηματισμού, που καθιστά σαφές ότι καμία από τις δύο πτυχές δεν πρέπει να παραμεληθεί: 
Χωρίς κοινωνική δικαιοσύνη, δεν πρόκειται να υπάρξει μια οικολογική αλλαγή της κοινωνίας. "Εάν οι άνθρωποι έχουν την εντύπωση ότι αυτή η αλλαγή δεν γίνεται με δίκαιο τρόπο, τότε δεν έχουμε καμία πιθανότητα με τη στρατηγική μας για τον οικολογικό μετασχηματισμό"
Παρακάτω σε ελεύθερη μετάφραση από τα γερμανικά, από τον Γιώργο Κολέμπα, το άρθρο του Philipp Schulte "Mit Recht ohne Wachstum". Το άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό "Forum Recht", έκδοση 02/2017 (www.forum-recht-online.de).


Δικαίως χωρίς ανάπτυξη 

Ενάντια στον αποτυχημένο καπιταλισμό βοηθά το Δίκαιο

Ο παγκόσμιος καπιταλισμός έφθασε στα όρια της πλανητικής περατότητας. Αν στο τέλος του αιώνα θέλουμε η γη να είναι ακόμη ένας χώρος συμβατός με την ανθρώπινη διαβίωση, αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς την απελευθέρωσή μας από τον εξαναγκασμό της ανάπτυξης. Στη συζήτηση για την «μετά την ανάπτυξη» εποχή, η νομική επιστήμη και πρακτική μέχρι τώρα ήταν στο περιθώριο. Αυτό πρέπει να αλλάξει!

Η ανθρωπότητα βρίσκεται σε σταυροδρόμι. Για πρώτη φορά στην ιστορία, αντιμετωπίζουμε παγκόσμιες οικολογικές κρίσεις, τις οποίες δεν μπορούμε να αντιμετωπίσουμε με τεχνολογικά μέσα. Η κλιματική καταστροφή είναι το πιο γνωστό παράδειγμα. Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC), η ηγετική διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος, υποθέτει ότι η παγκόσμια αύξηση της θερμοκρασίας λόγω των δραστηριοτήτων του ανθρώπου μπορεί να φθάσει σε σημεία καμπής (tipping-points), στα οποία ξεκινούν γεωφυσικές διεργασίες που θα συνεχίσουν να θερμαίνουν τον πλανήτη από μόνες τους, χωρίς την ανθρώπινη δραστηριότητα(1).

Αυτά τα σημεία καμπής περιγράφονται ως μη αναστρέψιμα, επειδή η ανθρωπότητα δεν έχει τεχνολογία για να επηρεάσει, πόσο μάλλον να σταματήσει τέτοιες πλανητικές αλλαγές. Σήμερα ήδη για παράδειγμα, η τεράστια τήξη των επιφανειών πάγου στους πόλους, στη Γροιλανδία και στους υπόλοιπους παγετώνες της γης, έχει σαν αποτέλεσμα να αντανακλάται πίσω στο διάστημα όλο και λιγότερο από το εισερχόμενο ηλιακό φως. Μέσω αυτού του αποτελέσματος ο πλανήτης συνεχίζει να ζεσταίνεται αυτόματα.

Ένα άλλο επικίνδυνο σημείο μη επιστροφής είναι η απελευθέρωση των γιγάντιων κοιτασμάτων διοξειδίου του άνθρακα (CO2) και του μεθανίου στα παγωμένα υπεδάφη(Permafrost ), όταν αυτές οι περιοχές αποψυχθούν περαιτέρω από την υπερθέρμανση του πλανήτη. Στην ατμόσφαιρα, το μεθάνιο συμμετέχει στο φαινόμενο θερμοκηπίου, κατά 25 φορές περισσότερο από ό,τι το διοξείδιο του άνθρακα ανά μονάδα όγκου. Εάν ο αιώνιος πάγος στην Τούντρα λιώνει, το μεθάνιο, όπως παρατηρείται ήδη σήμερα στον Καναδά, ανεβαίνει ξαφνικά και ανεξέλεγκτα. Η επακόλουθη μαζική υπερθέρμανση εκλύει περαιτέρω αέριο: ένας φαύλος κύκλος «του διαβόλου», όπου η ανθρωπότητα θα παρακολουθεί χωρίς να μπορεί να παρέμβει, όταν ξεκινήσει η διαδικασία του.

Το πλανητικό πεπερασμένο

Εκτός από το κλιματικό σύστημα, υπάρχουν πολλά άλλα γήινα συστήματα, που είναι εξίσου σημαντικά –όπως το κλίμα- για την επιβίωση του ανθρώπινου πολιτισμού και τα οποία θα καταστραφούν επίσης ανεπανόρθωτα. Κάτω από τον τίτλο "Πλανητικά όρια", οι Rockstroem et al. (2) και πιο πρόσφατα οι Steffens et al. (3) ταυτοποίησαν οκτώ ακόμη περιοχές πλανητικού πεπερασμένου και τεκμηρίωσαν την ενίοτε δραματική τους καταπόνηση. 
Το Επιστημονικό Συμβουλευτικό Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Κυβέρνησης της Γερμανίας για την Παγκόσμια Αλλαγή του Περιβάλλοντος (WBGU) χρησιμοποίησε το μοντέλο με τον τίτλο "πλανητικές μπάρες ασφαλείας" στην έκθεσή του "Αλλαγή του Κόσμου - Εταιρική Συνθήκη για μια Μεγάλη Μετατροπή" και κάνει την εξής αξιολόγηση: 
"Απαιτείται επειγόντως μια βαθιά αλλαγή στην οικονομία και τη κοινωνία για να διατηρηθούν τα μέσα διαβίωσης και οι μελλοντικές προοπτικές της ανθρωπότητας. Η προστασία του κλίματος είναι απαραίτητη προϋπόθεση, αλλά δεν αρκεί από μόνη της " (4).
Το Συμβούλιο αναγνωρίζει με αυτόν τον τρόπο ότι δεν αρκεί να βάζουμε στο κέντρο της προσοχής μας την απειλητική καταστροφή του κλιματικού συστήματος από τις απεριόριστες εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, αλλά ότι αποτελούν επίσης μέρος του ίδιου υπαρκτικού προβλήματος της ανθρωπότητας και η προοδευτική αύξηση της χρήση της γης, η εξαφάνιση των ειδών (το 2015 υπήρχαν 77.340 είδη στον κόκκινο κατάλογο των απειλούμενων ζώων) και η υπερλίπανση από τη βιομηχανική γεωργία με τις αντίστοιχες εισροές φωσφόρου.

Την εικόνα της περατότητας μπορεί να είναι πιο δύσκολο για εμάς να τη φαντασθούμε στην περίπτωση της ατμόσφαιρας, ενώ είναι εύκολα αντιληπτή όταν πρόκειται για ένα χώρο εναπόθεσης σκουπιδιών στο έδαφος, ο οποίος έχει συγκεκριμένη χωρητικότητα. Εντούτοις, λόγω της επίδρασης του φαινομένου του θερμοκηπίου, η αέρια, αόρατη κατάσταση συγκέντρωσης των πολλών ουσιών που εναποθέτει η ανθρωπότητα στον ατμοσφαιρικό «αερόσακο» ως κοινό, μεγαλύτερο και σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτο χώρο υγειονομικής ταφής, είναι παρόμοιας μορφής. Διαφορετικά από ότι για παράδειγμα το διοξείδιο του θείου σε κάθε περίπτωση επιστρέφει στο έδαφος ως όξινη βροχή, το υπερβολικό CO2 κατανέμεται ομοιόμορφα και για πολλές δεκαετίες στην ατμόσφαιρα και προκαλεί το μόνιμο και συνεχές κάθε στιγμή φαινόμενο του θερμοκηπίου, ανεξάρτητα από το που και πότε εκλύθηκε στον αέρα.

Η εμπειρία της κλιματικής αλλαγής…

Για την ανάλυση πρέπει να διακρίνουμε δύο πτυχές: αφενός, ο στόχος που συμφωνήθηκε στο Παρίσι να περιορισθεί πραγματικά η υπερθέρμανση του πλανήτη σε 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με την προ-βιομηχανική περίοδο και αφετέρου οι διαφορετικοί εθνικοί και διεθνείς στόχοι εκπομπών και νομικά εργαλεία μείωσης εκπομπών (π.χ. εμπορία εκπομπών). Υπάρχει μια λογική ιεραρχία μεταξύ των προδιαγραφών θερμοκρασίας και των στόχων των εκπομπών: ο στόχος 1,5 ° παρέχει το κριτήριο αξιολόγησης όπου η πρακτική, δηλαδή η γεωφυσική αποτελεσματικότητα των εθνικών στόχων εκπομπών, μπορεί να εξετασθεί εμπειρικά. Αυτό συμβαίνει επειδή στην ατμόσφαιρα δεν μετρά η συμφωνία μεταξύ των ανθρώπων, αλλά μόνο η συγκέντρωση αερίων του θερμοκηπίου.


Για να έχει νόημα η αξιολόγηση της καταλληλότητας των αυτο-επιβεβλημένων στόχων μείωσης και των νομικών σχεδίων προστασίας του κλίματος, πρέπει οπωσδήποτε να ληφθεί υπόψη η τρέχουσα κατάσταση των γεωφυσικών ερευνών για το κλίμα. 
Στην τελευταία έκθεσή της, η IPCC αναφέρει ένα υπόλοιπο 270 δισεκατομμυρίων τόνων άνθρακα (C) ή ισοδύναμων 991 δισεκατομμυρίων τόνων CO2 για τα έτη 2013-2100 που μπορεί, στην καλύτερη περίπτωση, να απορροφήσει η ατμόσφαιρα σύμφωνα με τα επιστημονικά μοντέλα, αν ο στόχος του 1, 5 ° μπορεί να τηρείται με μεγάλη πιθανότητα. Με βάση τη συγκεκριμένη δυνατότητα απορρόφησης, είναι εύκολο να καθορισθούν οι ετήσιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που αντιστοιχούν σε κάθε άτομο
Αυτή τη στιγμή η ανθρωπότητα εκπέμπει τουλάχιστον 40 δισεκατομμύρια τόνους CO2 σε ετήσια βάση, με αυξητική τάση (5). Στα τέσσερα χρόνια μετά την αναφορά αυτή (2013-2016) οι εκπομπές ήταν στα 160 δισεκατομμύρια τόνους CO2, που αν αφαιρεθούν από τον αναφερόμενο προϋπολογισμό του 2013, μένουν 831 δισεκατομμύρια τόνοι CO2 που μπορούμε να εκπέμψουμε συνολικά από το 2017 έως το τέλος αιώνα. Διαιρεμένο με τα 83 χρόνια που μένουν, έχουμε ως αποτέλεσμα έναν ετήσιο προϋπολογισμό 10 δισεκατομμυρίων τόνων CO2. Με έναν αναμενόμενο, για το υπόλοιπο του αιώνα, παγκόσμιο πληθυσμό 9 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, αυτό οδηγεί σε ένα εύλογο ετήσιο ποσό εκπομπής ενός τόνου CO2 ανά άτομο. Έτσι ο προϋπολογισμός π.χ. για όλους τους ανθρώπους στη Γερμανία των 83 εκατομμυρίων κατοίκων είναι 83 εκατομ. τόνοι.
… και οι γερμανικοί στόχοι για το κλίμα; 

Αυτά τα 83 εκατομμύρια τόνοι CO2 είναι επομένως ένα φυσικό όριο το οποίο δεν πρέπει να υπερβαίνουν οι ετήσιες γερμανικές εκπομπές, αν ο στόχος του 1,5 ° που καθορίσθηκε στο Παρίσι πρέπει επίσης να τηρηθεί στην πραγματικότητα. 

Όσον αφορά στο γερμανικό ισοζύγιο των αερίων θερμοκηπίου (6), φαίνεται ότι το 2015 η Γερμανία υπερέβη αυτόν τον προϋπολογισμό των φυσικών εκπομπών κατά δέκα φορές, αφού είχε εκπομπές 908 εκατομμυρίων τόνων CO2. Και σε αυτές δεν περιλαμβάνονται οι «ενσωματωμένες εκπομπές» που εμπίπτουν στατιστικά σε διαφορετικές περιοχές του κόσμου για τα αμέτρητα καταναλωτικά αγαθά τα οποία, αν και παράγονται εκεί, στη συνέχεια καταναλώνονται αποκλειστικά από τους ανθρώπους στον «αναπτυγμένο» κόσμο του Βορρά-Δύσης. 
Το όριο εκπομπών των 749 εκατομμυρίων τόνων που ορίζει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας για το 2020, θα υπερβεί κατά 9 φορές τον πραγματικό εθνικό της προϋπολογισμό. Με αυτό το στόχο, ο γερμανικός προϋπολογισμός του αιώνα θα δαπανηθεί σε λιγότερο από δέκα χρόνια. 
Με αυτή την έννοια τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει τον επιδιωκόμενο από τη Γερμανία ποσό εκπομπών των 62,5 έως 250 εκατομμυρίων τόνων CO2, για το 2050 – ένας στόχος με ανακρίβεια 400% .

Picture
Τα εμπειρικά ευρήματα δείχνουν την αδικία αυτού του σκόπιμου σχεδιασμού: 
το κλίμα δεν έχει αποσταθεροποιηθεί εντελώς μέχρι σήμερα, μόνο και μόνο επειδή άλλοι άνθρωποι σε άλλα μέρη της γης εκπέμπουν πολύ λιγότερο από ό, τι δικαιούνται, σύμφωνα με τον παραπάνω προϋπολογισμό
Ζουν στην Αφρική, την Ασία, την Κεντρική και τη Νότια Αμερική και έχουν επωφεληθεί μόνο περιθωριακά από την ορυκτή ενέργεια. Και είναι ακριβώς αυτοί οι άνθρωποι που ζουν στις περιοχές που αντιμετωπίζουν σήμερα τους μεγαλύτερους κινδύνους από την αλλαγή του κλίματος μέσω των ολοένα συχνότερων και μεγαλύτερων τυφώνων, των πλημμυρών και της ξηρασίας. Οι άνθρωποι στα νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού π.χ. πρέπει να φοβούνται ότι θα χάσουν ολόκληρα τα νησιά τους στη θάλασσα.

Οι μη ρεαλιστικοί στόχοι που επέλεξε η σημερινή γενιά ενηλίκων είναι όμως και μια επιβολή για τις επόμενες γενιές: όσο περισσότερο ξοδεύεται σήμερα ο προϋπολογισμός, τόσο λιγότερα θα μείνουν για τα παιδιά και τα εγγόνια που έχουν γεννηθεί σήμερα και που χρειάζονται επειγόντως πρόσθετους πόρους για να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Οι σημερινές γενιές δανείζονται σήμερα υπέρμετρους πόρους από τις επόμενες και τους κληρονομούν μεγάλα οικολογικά χρέη.

Το πάρτυ τέλειωσε!

Μελετώντας τα στοιχεία για τη Γερμανία: μεταξύ του 2012 και 2015, η χώρα μείωσε τις εκπομπές κατά 3% (από 926 εκατομμύρια τόνους σε 908 εκατομμύρια τόνους). Για να επιτευχθεί μέχρι το 2020 ο-κατά 9 φορές υψηλότερος-καθορισμένος στόχος των 749 εκατομμυρίων τόνων, απαιτείται μείωση των εκπομπών κατά 17% των εκπομπών του 2015. 

Για το πόσο βαθιά θα επηρεάσει αυτή η απαιτούμενη μείωση το οικονομικό σύστημα, μπορεί κανείς να το καταλάβει από την εφάπαξ μείωση των εκπομπών κατά 7% από το 2008 έως το 2009. Αυτή η βραχυπρόθεσμη επίδραση αποδεικνύει τη θανατηφόρα σχέση εξάρτησης μεταξύ των κοινωνικών συστημάτων, της καπιταλιστικής οικονομίας της αγοράς και της χρήσης ενέργειας και πόρων [7]. Ακόμη και στο υψηλότερο σημείο της πιο σοβαρής οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου ο παγκόσμιος καπιταλισμός αισθάνθηκε μια οξεία υπαρξιακή απειλή, δεν είχαμε περισσότερο από 7% μείωση. [8]

Μείωση στο ένα δέκατο, αυτό είναι το πρωτοφανές καθήκον της εποχής μας. Ποτέ νωρίτερα στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν υλοποιήθηκε νομιμοποιημένα μια τέτοιας διάστασης πολιτισμική αναστροφή. Οι καταναλωτικές κοινωνίες του παγκόσμιου Βορρά βρίσκονται μπροστά σε μια ιδιαίτερα βαθιά πολιτιστική αλλαγή. Για να είναι αυτή εποικοδομητική (γιατί ένα τελευταίο ξέσπασμα βίας και πόλεμος θα καταναλώσει τον πλανήτη γρήγορα και οριστικά), χρειάζεται δικαιοσύνη, η πρακτική και επιστημονική άσκησή της. Ωστόσο, αντί η νομολογία και η έρευνα να εισαγάγουν το όργανο του δικαίου ως εργαλείο ειρηνικής και φωτισμένης αλλαγής στον οικουμενικό μετα-αναπτυξιακό λόγο, κρύβονται πίσω από τα εναλλακτικά δεδομένα των επίσημων πλάνων προστασίας του κλίματος και των αναποτελεσματικών συστημάτων εμπορίας εκπομπών, πράγμα που συνιστά αφελή.

Νομική επιστήμη και απο-ανάπτυξη

Η σημερινή νομολογία δεν κάνει το απαραίτητο παραπέρα βήμα και αγνοεί την εμπειρική σχέση μεταξύ των καταναγκασμών της καπιταλιστικής ανάπτυξης και των οικοσυστημάτων που καταρρέουν ανεπανόρθωτα. Δεν αφορά πλέον μόνο στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα ή στην κατασκευή αυτοκινητοδρόμων, αλλά μάλλον σε εναλλακτικές λύσεις απέναντι στο κυρίαρχο καταναλωτικό και οικονομικό μοντέλο. 

Είναι αδιανόητο ότι οι άνθρωποι συνεχίζουν να σπαταλούν τους σπάνιους πόρους με την υπερπαραγωγή αυγών και τόνων φθηνού κρέατος ή να επιτρέπεται να τους «καίνε» σε ταξίδια του Σαββατοκύριακου με αεροπλάνο, επειδή «αξίζει» και "πληρώνουν". Μια μόνο υπερατλαντική πτήση αρκεί για την υπέρβαση του ετήσιου προϋπολογισμού CO2 του ταξιδιώτη και οι αεροπορικές εταιρείες εξακολουθούν να μην πληρώνουν μέχρι σήμερα ούτε ένα σεντς φόρου πετρελαιοειδών για τα καύσιμα των αεροσκαφών τους. 
Η λογική μιας παγκόσμιας οικονομίας στην οποία λίγοι άνθρωποι έχουν τα πάντα και 2 δισεκατομμύρια δεν έχουν τίποτα, δεν μπορεί να σταθεί με τίποτα. Αυτό το πάρτι έχει ήδη τελειώσει, έτσι και αλλιώς.
Θα είναι ενδιαφέρον όταν οι νομικές επιστημονικές αναλύσεις αναγνωρίσουν την πεπερασμένη φύση των πλανητικών πόρων και την υπερκατανάλωσή τους από τις οικονομίες του παγκόσμιου βορρά και προτείνουν λύσεις σε αυτή τη βάση. Ένα προσεκτικό βήμα γίνεται από μια μελέτη που ερευνά για (αναπτυξιακό) δυναμικό στην κατεύθυνση της "βιώσιμης κατανάλωσης" στα πλαίσια των ισχυουσών διατάξεων αστικού και δημοσίου δικαίου [9]. 
Ωστόσο, η εστίασή της ήταν, δυστυχώς, αποκλειστικά στις δυνατότητες δράσης των καταναλωτών και όχι στις διαρθρωτικές προσαρμογές από την πλευρά της παραγωγής και προσφοράς για μια βιώσιμη κοινωνία μετά την ανάπτυξη [10]. 
Οι συγγραφείς της μελέτης βασίζονται στους υπάρχοντες κανόνες και σέβονται το δόγμα και τη μονιμότητα που είναι απαραίτητες για το κοινωνικό όργανο του νόμου. 

Πολυάριθμες συζητήσεις για την αποανάπτυξη και το κλιματολογικό ζήτημα στερούνται ακριβώς αυτής της νομικο-πρακτικής προοπτικής. Αλλά όποιος θυμάται τη μεγάλη μεταρρύθμιση του χρέους, γνωρίζει πόσο χρόνο χρειάζεται ο νόμος και η πρακτική του να ενσωματώσουν καινοτομίες που επηρεάζουν τις κεντρικές δογματικές θέσεις. 

Σε κάθε περίπτωση, η απομάκρυνση από την ανάπτυξη είναι μια ασύγκριτα μεγάλη παρέμβαση. Για αυτό είναι χρήσιμο, οι καθιερωμένες εκτιμήσεις, κανονισμοί και επιχειρήματα να ληφθούν ως σημεία εκκίνησης και να εξεταστεί η συμβατότητά τους με μια κοινωνία χωρίς ανάπτυξη. Γιατί και δω θα υπάρχουν συγκρούσεις, ατυχήματα και παρεξηγήσεις, που πρέπει να αντιμετωπιστούν δίκαια.

Αντίο καπιταλιστικοί νόμοι της αγοράς

Οι παρεμβάσεις θα είναι σοβαρές όχι μόνο στο νόμο: ανταλλαγή αντί αγοράς, μοίρασμα και δανεισμός αντί ενοικίασης, κατοίκηση αντί κατοχής, δωρεά αντί μάρκετινγκ, περιορισμός αντί επέκτασης, εργασία αντί εκμετάλλευσης, συμφωνία και αποδοχή αντί διαταγής και υπακοής, νόημα και ουσία στην παραγωγή και τη χρήση αντί κατανάλωσης και επιδίωξης κέρδους

Συνεπώς, οι εμπειρογνώμονες στον τομέα της κεφαλαιαγοράς πρέπει με βεβαιότητα να επανεκπαιδευτούν. Αλλά πολλοί άλλοι κωδικοποιημένοι κανόνες υπάρχουν εδώ και αιώνες και μπορούν γενικά να διατηρηθούν επειδή εξασφαλίζουν και εξυπηρετούν την διαπροσωπική ισορροπία και εξίσωση. Ένα σύστημα δικαστικής δικαιοσύνης πρέπει επίσης να οργανωθεί και να λειτουργήσει σε μια κοινωνία αποανάπτυξης.

Οι νομικοί θα πρέπει να βάλουν μπροστά μια συστηματική αναθεώρηση του νόμου και να εξάγουν πρακτικές γνώσεις από την καθημερινή διαχείριση των συγκρούσεων. Στην αρχή, οι συγκρούσεις σίγουρα δεν θα λείπουν εάν για παράδειγμα τα αεροπλάνα θα πρέπει κρατηθούν στο έδαφος, οι πόλεις να αποκλείσουν τους κινητήρες καύσης [11], και οι ιδιοκτήτες σπιτιών δεν θα μπορούν πλέον να έχουν μια άνετη ζωή με τις πληρωμές των ενοικιαστών τους. 

Αλλά αν το δίκαιο χάσει την κοινωνική αποδοχή του, τότε μετατρέπεται γρήγορα σε ένα κείμενο σε χαρτί μόνο. Όσο πιο σοβαρή είναι η κοινωνική σύγκρουση, τόσο πιο σημαντικό είναι να υποστηριχθούν σθεναρά διαφανείς κατώτερες και ανώτατες νομικές διαδικασίες, θεμελιώδη και ανθρώπινα δικαιώματα. Εάν σε μια κοινωνία χωρίς ανάπτυξη τα ατομικά θεμελιώδη δικαιώματα είναι αυθαίρετα ή η κατανομή των εξουσιών μιας υποτιθέμενης απαραίτητης εξουσίας θα πρέπει να υποχωρήσει, τίποτα δεν έχει κερδηθεί.

Ακόμη και μια πραγματικά υπάρχουσα κρατική μηχανή με εκατομμύρια υπαλλήλους στις δημόσιες υπηρεσίες δεν μπορεί να μετατραπεί σε έναν επιθυμητό ενεργητικό μηχανισμό πρόληψης και βιώσιμα εφαρμοζόμενου σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων, χωρίς το δίκαιο ως όργανο οργάνωσης και ελέγχου. 
Αλλά φαντασθείτε τι μπορεί να επιτευχθεί και τι αποτελέσματα μπορούμε να έχουμε, εάν το κίνημα της αποανάπτυξης καταφέρει αποδεχθούν το τέλος της ανάπτυξης ο αστικός και περιφερειακός προγραμματισμός, οι οικονομικές και πολιτιστικές αρχές, τα σχολεία και τα πανεπιστήμια και μπορέσουν να συνοδεύουν όλες αυτές οι αναβαθμισμένες δομές εποικοδομητικά τις (συνεχιζόμενες) συζητήσεις για εναλλακτικές λύσεις και βιώσιμες πρακτικές στο πλαίσιο των καθορισμένων αρμοδιοτήτων τους.

Η αλλαγή είναι σε εξέλιξη

Μετά την έξοδο από το αδιέξοδο, υπάρχουν πολλοί δρόμοι. Όταν το 2004 έγινε γνωστό ότι το δυναμικό εφοδιασμού σε πετρέλαιο έφθασε υποτίθεται στο ανώτατο σημείο και έγινε συζήτηση για την εξάρτηση από την ορυκτή ενέργεια, ο βρετανός ερευνητής Rob Hopkins ίδρυσε το δίκτυο των πόλεων σε μετάβαση(Transition-Town Net ). 

Σήμερα γνωρίζουμε ότι τα ορυκτά καύσιμα δεν είναι σε έλλειψη. Η καύση των ήδη εντοπισμένων κοιτασμάτων άνθρακα, πετρελαίου και αερίου θα προκαλούσε αύξηση θερμοκρασίας από 6 έως 8 ° Κελσίου έως το έτος 2100. Στην πραγματικότητα είναι η περιορισμένη δυνατότητα απορρόφησης των αερίων των καύσεων από την ατμόσφαιρα που βάζει τέλος στην ενεργοβόρα οικονομία των παγκόσμιων μεταφορών και της οικονομίας της ανάπτυξης. 

Με τη βοήθεια των τοπικών νομισμάτων, ο Χόπκινς θέλει να επιτύχει τη μαζική επανατοπικοποίηση μιας παραγωγής βασισμένης στην επιστροφή στα βασικά αναγκαία αγαθά [12]. Αντί για βιομηχανικά γεωργικά προϊόντα των οποίων οι τιμές διαπραγματεύονται στα χρηματιστήρια σε όλο τον κόσμο και με αυτόν τον τρόπο έχουμε κερδοσκοπία σε βάρος των φτωχότερων, οι περιφερειακές γεωργικές δομές πρέπει να επιτρέπουν και να επιδιώκουν την οικολογική και κοινωνικά δίκαιη παραγωγή από ελεύθερους αγρότες-ισες. 

Από το 2005, οι πόλεις Kinsale στην Ιρλανδία και Totnes στην Αγγλία εφαρμόζουν αυτό το πλάνο με τους κατοίκους τους. Οι άνθρωποι επιθυμούν να συμμετάσχουν στη διαδικασία μετάβασης, η οποία έχει μεν στόχο με το σύνθημα "ελευθερία από τα ορυκτά" την απεξάρτηση από τα καύσιμα, αλλά δεν έχει καθορισμένο εκ των προτέρων τέλος και εφαρμόζεται διαφορετικά σε κάθε τόπο. 

Σε μόλις ένα χρόνο, αναπτύχθηκαν στο Totnes ένα τοπικό νόμισμα, αστικοί κήποι, ανταλλακτικά δίκτυα και, τέλος, η συμμετοχή των πολιτών σε έναν δημοκρατικό διάλογο. Και στη Γερμανία, γίνονται οι άνθρωποι δημιουργικοί για να ξεφύγουν από τους καταναγκασμούς του κέρδους και της ανάπτυξης και, πάνω απ 'όλα, να ρυθμίσουν εκ νέου και με καλύτερη ποιότητα την καθημερινότητα γύρω από την κατοίκηση και την διατροφή για παράδειγμα. 
Το συνδικάτο των ενοικιαστών φτηνών κατοικιών του Freiburg, βοηθά- ως σύλλογος αλληλεγγύης- στη χρηματοδότηση και τη διαχείριση ακινήτων, τα οποία αποστερούνται μόνιμα από τους χρήστες τους. Για περισσότερα από 25 χρόνια, γίνεται συνδυασμός με πρακτικό τρόπο του κλασικού εταιρικού δικαίου με αυτό των συλλόγων κοινού σκοπού. 
Μέχρι σήμερα, πάνω από 100 εγχειρήματα κατοικίας έχουν επιλέξει αυτή την ιδέα για τον εαυτό τους και η ζήτηση είναι μεγάλη και αυξάνεται. Η ιδέα είναι για αυτό τόσο δημοφιλής, επειδή επιτρέπει την αυτοδιαχείριση και τη μακροχρόνια απεξάρτηση από την ιδιοκτησία.

Οι συνεταιριστικές ενώσεις έχουν επίσης μια παράδοση στη γεωργία. 
Στο μοντέλο της κοινοτικά υποστηριζόμενης γεωργίας, τα μέλη, μαζί με τους αγρότες, υπολογίζουν τα έξοδα (μισθούς, υλικές δαπάνες, ζωοτροφές κ.λπ.) που απαιτούνται για την διαχείριση του αγροκτήματος κατά το επόμενο έτος. Αυτά τα έξοδα στη συνέχεια, μετατρέπονται ως μηνιαίες συνεισφορές για όλα τα μέλη, που λαμβάνουν για τις συνεταιριστικές μετοχές τους εβδομαδιαίες μερίδες λαχανικών, γάλακτος και κρέατος. 
Διανέμεται δηλαδή πάντα μόνο αυτό που υπάρχει κάθε φορά στο αγρόκτημα. 
Το μοντέλο αποτελεί παράδειγμα γεωργίας που χαρακτηρίζεται από την ποιότητα, τη διαφάνεια, την αυτοδιαχείριση και κυρίως από τη μικρή αποδεκτή κλίμακα και την εγγύτητα των αποστάσεων. Τα σκάνδαλα τροφίμων, τα οποία αφορούν ξαφνικά ολόκληρη την Ευρώπη, μπορούν με αυτό τον τρόπο γίνουν παρελθόν.

Νοηματοδότηση αντί κέρδους

​Υπάρχουν τόσοι πολλοί τρόποι να επανεξετάσουμε και να ξανασκεφθούμε την οικονομία και την ανθρώπινη συνύπαρξη, τη δομή των πόλεων και των κοινοτήτων κλπ., όταν δεν έχουν σημασία οι καταναγκασμοί του κέρδους και της «ανάπτυξης». 
Το ερώτημα "τι έχει νόημα;", μπορεί να αποκτήσει την πραγματική σημασία του. 
Με την ενίσχυση της κανονικότητας έναντι του κέρδους, υπάρχουν πολλά που έχουν να κάνουν οι νομικοί. Όταν ψάχνουν για δίκαιες εκτιμήσεις, μπορούν να μετριάσουν, να βοηθήσουν και μερικές φορές να αποφασίσουν. 
Μπορούν να επεξεργαστούν διαρθρωτικές προτάσεις για την αποτελεσματική, κανονιστική διόρθωση των αγορών, έτσι ώστε να επιτευχθεί δημιουργία τοπικών αξιών και δίκαιη, βιώσιμη διανομή αγαθών και υπηρεσιών σε όλες τις περιοχές.
  • Πώς μπορεί η εργασία να κατανεμηθεί και να οργανωθεί δίκαια, χωρίς να βαλτώνει σε μια γραφειοκρατική υπηρεσία σχεδιασμού; 
  • Η υποχρεωτική αναγνώριση των παγκόσμιων ζωνών περατότητας απαιτεί νομολογία και επιστήμη ταυτόχρονα. 
  • Πώς επιτυγχάνεται η εξισορρόπηση στη διαχείριση των παγκόσμιων ζημιών από την αλλαγή του κλίματος; 
  • Μπορεί η εισαγωγή μιας οικολογικής μεθόδου ερμηνείας να βοηθήσει, κατά τη λήψη των αποφάσεων, να εκτιμηθούν καλύτερα, πιο αντιπροσωπευτικά και με μεγαλύτερη βαρύτητα οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις; 
  • Ποια μορφή μπορούν να πάρουν τα συντάγματα σε κάθε χώρα, μετά το τέλος της ανάπτυξης; 
  • Πώς πρέπει να οργανωθεί η Ευρώπη και τα κράτη της προκειμένου να προωθηθεί η παγκοσμιοποίηση της συνύπαρξης και όχι η παγκοσμιοποίηση των εμπορευμάτων; 
Η ανθρωπότητα βρίσκεται σε σημείο καμπής. Δεν μπορούμε να αλλάξουμε το πεπερασμένο του κόσμου, αλλά εμάς τους ίδιους ναι!

Βιβλιογραφία:
[1] IPCC: Climate Change 2013: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, 2013, S. 1114ff.
[2] Johan Rockström/Will Steffen/Kevin Noone u.a.: A safe operating space for humanity. Nature, 2009, S. 472-475.
[3] Will Steffen/ Katherine Richardson/ Johan Rockström u.a.: Planetary boundaries: Guiding human development on a changing planet. Science, 2015, Nr. 1259855.
[4] WBGU: Welt im Wandel. Gesellschaftsvertrag für eine Große Transformation. Eigenverlag, 2011, S. 34ff.
[5] IPCC: Climate Change 2014: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge University Press, 2014, S. 42.
[6] Umweltbundesamt: Nationaler Inventarbericht 1990 – 2014. S. 989; Umweltbundesamt: Zeitnahprognose für 2015 (Stand: 03/2016), διατίθεται στο:
http://www.umweltbundesamt.de/sites/default/files/medien/384/bilder/2_abb_thg-emissionen_2016-11-28.png.
[7] Συνέκρινε για αυτό: George Monbiot: It’s simple. If we can’t change our economic system, our number’s up. The Guardian, 2014, 27.5.2014.
[8] Umweltbundesamt: Nationaler Inventarbericht 1990 – 2014. S. 168.
[9] Sabine Schlacke/ Michael Stadermann/ Moritz Grunow u.a.: Rechtliche Instrumente zur Förderung des nachhaltigen Konsums – am Beispiel von Produkten. 2012, κατεβάστε το από το: http://www.uba.de/uba-info-medien/4297.html.
[10] WBGU, (Fn. 5), S. 7, 12.
[11] Συνέκρινε: VG Düsseldorf, Urteil v. 13.9.2016, 3 K 7695/15.
[12] Rob Hopkins: The Transition Handbook: From Oil Dependency to Local Resilience. Green Books, 2008; και The Transition Companion: Making Your Community More Resilient in Uncertain Times. Green Books, 2011.


πηγή άρθρου-εισαγωγή: Τοπικοποίηση

Παρασκευή, 27 Οκτωβρίου 2017

Όχι στην εξόρυξη υδρογονανθράκων σε Αιγαίο και Ιόνιο - οικολογικές δράσεις κατά της πετρελαϊκής ρύπανσης των θαλασσών μας και για την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα


Η Greenpeace στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

 του Τάσου Σαραντή
από την Εφημερίδα των Συντακτών 

Ακτιβιστές της Greenpeace προχώρησαν σε παρέμβαση σήμερα το πρωί έξω από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ενάντια στα σχέδια της κυβέρνησης για εξόρυξη υδρογονανθράκων, σχηματίζοντας το μήνυμα «No Oil».

Με τη δράση αυτή κατέκριναν την πολιτική της κυβέρνησης, η οποία προωθεί επιθετικά τις εξορύξεις υδρογονανθράκων, την ίδια στιγμή που η επιστήμη προειδοποιεί για την επείγουσα ανάγκη απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα.

Σύμφωνα με την Greenpeace, σε μία χώρα που εξαρτάται οικονομικά από την καλή ποιότητα του φυσικού της περιβάλλοντος, η ανικανότητα της κυβέρνησης όχι μόνο να περιορίσει ένα μικρής κλίμακας περιστατικό πετρελαϊκής ρύπανσης, αλλά και να ολοκληρώσει έγκαιρα τις εργασίες απορρύπανσης και απάντλησης του πετρελαίου από το ναυάγιο, αποδεικνύουν ότι η έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων στην Ελλάδα είναι αυτή τη στιγμή ένα ανεύθυνο εγχείρημα και μία οικολογική καταστροφή που περιμένει να συμβεί.

Υπενθυμίζεται ότι οι πρώτες εξορύξεις στη Δυτική Ελλάδα αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα, ακόμα και μέσα στο 2018, ενώ δηλωμένη πρόθεση της κυβέρνησης είναι η παραχώρηση θαλάσσιων οικοπέδων σε μεγάλες πετρελαϊκές για σεισμικές έρευνες σε μεγάλα βάθη. Απώτερος στόχος, όπως έχει επίσημα εκφραστεί, είναι η μετατροπή των ελληνικών θαλασσών σε πετρελαϊκό κόμβο της ΝΑ Μεσογείου, ώστε να καταστούν βιώσιμες οι επενδύσεις λόγω οικονομιών κλίμακας!
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των πετρελαϊκών κολοσσών του πλανήτη, κάθε χρόνο προκαλούνται εκατοντάδες ατυχήματα σε πλατφόρμες εξόρυξης, αγωγούς ή πλοία που ευθύνονται για διαρροές χιλιάδων τόνων πετρελαίου. Οι ίδιες εταιρίες έχουν αρνητικό ιστορικό, καθώς οι αποζημιώσεις που εκδικάζονται - πολλές φορές μετά από μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες - είναι σημαντικά χαμηλότερες από την πραγματική ζημιά που έχει υποστεί το περιβάλλον, η οικονομία και οι τοπικές κοινωνίες.

Το ναυάγιο του δεξαμενόπλοιου Αγία Ζώνη ΙΙ έρχεται να επιβεβαιώσει αυτήν την εμπειρία. Τέσσερις εβδομάδες μετά, οι ακτές της Σαλαμίνας δεν έχουν ακόμα απορρυπανθεί ικανοποιητικά, η απάντληση του πετρελαίου ολοκληρώθηκε με σημαντική καθυστέρηση, ενώ η τοπική κοινωνία που επλήγη από τη ρύπανση δεν είναι σαφές αν, πότε και από ποιον θα αποζημιωθεί. 



"Το πάθημα στον Σαρωνικό θα έχει κάποια αξία αν μας γίνει μάθημα. Μπορούμε να φανταστούμε ένα μεγαλύτερο πετρελαϊκό ατύχημα στις ακτές της Κεφαλλονιάς, της Ζακύνθου, της Κυπαρισσίας ή της Κρήτης; Μπορούμε να αντιληφθούμε το μέγεθος της περιβαλλοντικής ζημιάς από μία διαρροή πετρελαίου στο Ιόνιο ή το Κρητικό πέλαγος και τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις που αυτή η διαρροή θα έχει; Είναι η πολιτική ηγεσία διατεθειμένη να θυσιάσει το μέλλον των επόμενων γενιών στον βωμό μίας ακόρεστης δίψας για ένα καύσιμο του παρελθόντος;", δήλωσε ο Άλκης Καφετζής υπεύθυνος της εκστρατείας για το θαλάσσιο περιβάλλον στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace.

Η Greenpeace καλεί την κυβέρνηση:

  • Να εγκαταλείψει οριστικά τα σχέδια για έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων
  • Να προωθήσει τη σύνταξη μακροχρόνιας ενεργειακής στρατηγικής που οδηγεί στην απεξάρτηση της χώρας από τα ορυκτά καύσιμα το αργότερο έως το 2050
  • Να επιταχύνει τις εργασίες απορρύπανσης και αποκατάστασης του Σαρωνικού
  • Να αποδώσει πλήρως τις ευθύνες στους υπαίτιους, μετά από έρευνα για τα αίτια του ατυχήματος και της θαλάσσιας ρύπανσης και να ενημερώσει με πλήρη διαφάνεια τους Έλληνες πολίτες
  • Να αναλάβει όλες τις απαραίτητες πρωτοβουλίες ώστε να αποζημιωθούν οι τοπικές κοινότητες που έχουν πληγεί από τη ρύπανση


φωτο Constantinos Stathias/ Greenpeace 

Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Ναι, δίνεται φορμόλη στα ψάρια και είναι και νόμιμο...

Νόμιμη, υπό όρους, η χρήση φορμόλης στις ιχθυοκαλλιέργειες


της Ιωάννας Σωτήρχου
 
Η καταγγελία που έκανε τον γύρo του διαδικτύου στα τέλη Ιουλίου προερχόταν από πρώην εργαζόμενο ιχθυολόγο* σε μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας, ο οποίος απολύθηκε λόγω της εναντίωσής του σε μια σειρά από πρακτικές.

Ανάμεσα σε άλλα κατήγγειλε και τη συστηματική χρήση φορμαλδεΰδης -μιας επικίνδυνης χημικής ουσίας με την κοινή ονομασία «φορμόλη»- στην εκτροφή ψαριών, λόγω του υπερπληθυσμού ψαριών στα κλουβιά που οδηγεί στην εξασθένησή τους, καθώς και μια σειρά από ενέργειες που το αποτέλεσμά τους είναι η επιβάρυνση του περιβάλλοντος.

Κι ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου εκδικάστηκε η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων που έκανε σε βάρος του πρώην εργαζομένου της η εταιρεία, η απορία παρέμεινε: τρώμε φορμόλη;

Αρχικά απευθυνθήκαμε στον Ενιαίο Φορέα Ελέγχου Τροφίμων (ΕΦΕΤ), από τον οποίο μας πληροφόρησαν ότι η φορμόλη είναι μια απαγορευμένη τοξική ουσία που σίγουρα απαγορεύεται, αλλά δήλωσαν αναρμόδιοι να μας ενημερώσουν ειδικά για το τι συμβαίνει στις ιχθυοκαλλιέργειες, οπότε και μας παρέπεμψαν στο υπουργείο Γεωργικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Σε αυτό, αναζητώντας την κατάλληλη διεύθυνση που θα μπορούσε να μας πληροφορήσει υπεύθυνα, υπήρξαν ιχθυολόγοι που ενώ ήταν αναρμόδιοι μας είπαν ότι πάντως κατά τη γνώμη τους «αποκλείεται να είναι νόμιμη η χρήση φορμόλης στα ψάρια».


Κτηνιατρικά σκευάσματα

 
Το σεργιάνι στις διευθύνσεις του υπουργείου διήρκεσε κάμποσο και τελικά με τη βοήθεια και του γραφείου του υπουργού βρήκαμε την υπεύθυνη στη διεύθυνση κτηνιατρικών φαρμάκων, καταλοίπων και κτηνιατρικών εφοδίων, Ειρήνη Καστελάνου, για να μας πει τι ισχύει για τη φορμόλη στα ιχθυοτροφεία.

Σύμφωνα με την κ. Καστελάνου, πρόκειται για μια ουσία που χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένα φαρμακευτικά σκευάσματα κτηνιατρικής χρήσης εγκεκριμένα από τον ΕΟΦ με αντιπαρασιτικές ιδιότητες, που αντιμετωπίζουν αυτές τις ασθένειες στα ψάρια, χορηγούνται μόνο με κτηνιατρική συνταγή και μόνο τα συγκεκριμένα σκευάσματα και από κει και πέρα η χρήση άλλων προϊόντων, που δεν είναι τα συγκεκριμένα, εγκεκριμένα σκευάσματα, απαγορεύονται.

Καθώς η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων απαγορεύει στον πρώην εργαζόμενο ιχθυολόγο να μας μιλήσει, μεταφέρουμε από τα όσα είδαν το φως του... διαδικτύου ότι, σύμφωνα με τις καταγγελίες του, «συντελείται ένα τεράστιο έγκλημα στο βωμό του κέρδους από τις εταιρείες ιχθυοκαλλιέργειας», πως «τόνοι φορμόλης» ρίχνονται στα θαλάσσια οικοσυστήματα επιβαρύνοντάς τα κι ας αποτελούν σε αρκετές περιπτώσεις προστατευόμενες περιοχές NATURA, πως «θανατώνονται και σπάνια μεταναστευτικά πουλιά από τα αντιαρπακτικά των κλωβών», ενώ εγκαλούσε Αρχές και επιστημονική κοινότητα για αδιαφορία και αδράνεια.


Αντιπαρασιτικό

 
Οπότε το επόμενο ερώτημα ήταν: 
Έχουν ελεγχθεί οι εν λόγω ιχθυοκαλλιέργειες; 
Και τι βρήκαν οι έλεγχοι;

Οπως μας πληροφόρησε η πολύ κατατοπιστική προϊστάμενη στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής στην περιφέρεια Ηπείρου, Διαμαντούλα Φούφα, στις 72 συνολικά ιχθυοκαλλιέργειες της περιοχής ευθύνης της πραγματοποιούνται δύο ειδών έλεγχοι: ένας που αφορά τα κατάλοιπα των ιχθυοκαλλιεργειών για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και ένας που αφορά την υγειονομική κατάσταση των ίδιων των ψαριών, ενώ το υπουργείο προσδιορίζει πόσα δείγματα θα παίρνονται ετησίως για ελέγχους.

Επαναλαμβάνει ότι η φορμόλη επιτρέπεται ως αντιπαρασιτικό και μόνο ένα συγκεκριμένο εγκεκριμένο από τον ΕΟΦ σκεύασμα κατόπιν κτηνιατρικής συνταγής.

Επιπλέον μας πληροφορεί ότι έχει μηδενικό χρόνο αναμονής από τη λήψη του από τα ψάρια μέχρι την ανθρώπινη κατανάλωση, δηλαδή μπορούν να καταναλωθούν αμέσως και πως στην υπηρεσιακή έκθεση μετά τον έλεγχο που είχε κάνει η αρμόδια υπηρεσία μόλις ανέκυψε το θέμα, είχαν βρεθεί όλα εντάξει.

«Οι έλεγχοι που γίνονται αφορούν απαγορευμένες φαρμακευτικές ουσίες, βαρέα μέταλλα, ενώ φέτος από τα 288 δείγματα που οφείλουμε να λάβουμε για ελέγχους που αφορούν την προστασία της ανθρώπινης υγείας έχουν ληφθεί 106, στα οποία δεν έχει ανιχνευθεί κάτι που να βρίσκεται πέρα από τη νομοθεσία» λέει στην «Εφ.Συν.».
Μας πληροφορεί και για τους υγειονομικούς ελέγχους και τα δείγματα που οφείλουν να λαμβάνουν ακόμη και για ιογενείς ασθένειες βάσει της υφιστάμενης νομοθεσίας και των εν ισχύι προγραμμάτων, πέραν των ελέγχων στα κατάλοιπα που εφαρμόζονται ετησίως.


Ο διάλογος

 

● Εχετε εντοπίσει ποτέ κάτι εκτός νόμου και τι μέτρα παίρνετε; ρωτάμε.

Μόνο μία φορά πριν από δύο χρόνια, στην Αρτα, θυμάμαι, να έχει ανιχνευθεί απαγορευμένη ουσία και τότε πάρθηκαν τα κατάλληλα μέτρα.

● Δηλαδή;

Απαγορεύτηκε η είσοδος και η έξοδος των ψαριών, παίρνονταν περιοδικά δείγματα μέχρι να μη βρίσκονται ίχνη πάνω από τα επιτρεπτά όρια της φαρμακευτικής ουσίας κι όταν είναι σε μεγάλη ποσότητα η ουσία μέσα στο κρέας των ψαριών και η περίοδος που απαιτείται μέχρι να φτάσουν στην ανθρώπινη κατανάλωση είναι μεγάλη και δεν συμφέρει να διατηρηθούν, τότε θανατώνονται.

Επί χρόνια δεν έχουν βρεθεί σε άλλες μονάδες παρατυπίες και δεν πρέπει να υπάρχει ανησυχία γιατί οι ιχθυοκαλλιεργητικές μονάδες ελέγχονται όλο τον χρόνο...

● Εσείς τρώτε από αυτά τα ψάρια;

Ναι, βέβαια.
Συμπέρασμα; Ναι, δίνεται φορμόλη στα ψάρια και είναι και νόμιμο... 

Η καταγγελία έκανε λόγο ακόμη και για σάπιες τροφές που πετιούνται στη θάλασσα μολύνοντάς την και για πουλιά που πιάνονται στα δίχτυα των ψαροκλουβιών και σκοτώνονται.
Ομως για αυτά είναι υπεύθυνες άλλες Διευθύνσεις άλλων υπουργείων που ασχολούνται με τη θάλασσα.

 πηγή Εφημερίδα των Συντακτών

* Ιχθυοκαλλιέργειες Ηγουμενίτσας: χρήση τόνων φορμόλης και άλλα περιβαλλοντικά εγκλήματα στο βωμό του κέρδους;  

Δείτε το άρθρο εδώ: Οικολογικό blog - 17 Αυγούστου 2017 


Πέμπτη, 19 Οκτωβρίου 2017

Το απίστευτο σκάνδαλο καταστροφής (και) του Βερμίου με αιολικά - Ανοικτή επιστολή στο ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας

Μεταφορά ανεμογεννήτριας - εδώ ένα πτερύγιο της έλικας

Ανοικτή επιστολή στο ΤΕΕ Κεντρικής Μακεδονίας

Αγαπητοί συνάδελφοι,

Στην 3η τακτική σας συνεδρίαση, που πραγματοποιήθηκε στη Βέροια, αποφασίσατε ομόφωνα, με βάση και την εισήγηση της Νομαρχιακής Επιτροπής Ημαθίας του ΤΕΕ, τη σύσταση ομάδας εργασίας, για το θέμα της πρότασης κατασκευής αιολικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο όρος Βέρμιο ισχύος 465 MW αποτελούμενο από επτά αιολικά πάρκα 155 ανεμογεννητριών.

Η απόφασή σας αυτή είναι προδήλως βασισμένη στην καλή σας προαίρεση, ωστόσο παραβλέπει το γεγονός πως η συνολική ισχύς αιολικών που προορίζεται για το Βέρμιο δεν είναι 465, αλλά πάνω από 1000MW, δηλαδή κάπου 400 ανεμογεννήτριες των 2-3MW. Οποιαδήποτε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, αλλά και Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων, για να είναι καταρχήν σύννομη, πρέπει να εξετάζειτο αθροιστικό αποτέλεσμα που θα έχει η εγκατάσταση αυτού του εξωφρενικούσυνολικού αριθμού ανεμογεννητριών σε ένα και μόνο βουνό κι όχι μεμονωμένα ανάεταιρεία.

Η ηλεκτρική ενέργεια έχει τη μοναδική ιδιαιτερότητα να μην αποθηκεύεται οικονομικά, τουλάχιστον με το σημερινό τεχνολογικό επίπεδο. Η παραγωγή πρέπει να παρακολουθεί τη ζήτηση και μάλιστα όχι με μεγάλη απόκλιση, καθώς το δίκτυο λειτουργεί με συχνότητα 50Hz. Με τη ζήτηση φορτίου στα επίπεδα των 7-8GW και την εγκατεστημένη ισχύ ήδη στα επίπεδα των 17-18GW, ποια ακριβώς ανάγκη της χώρας έρχεται να καλύψει η αθρόα εγκατάσταση αιολικών στο Βέρμιο;

Το ΤΕΕ θεωρητικά είναι ο τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας, ωστόσο, για να παίξει σωστά το ρόλο του, ως μηχανικοί θα πρέπει να κλείσετε τ' αυτιά σας στα ευχολόγια και την προπαγάνδα και να σταθείτε αυστηρά στα δεδομένα: η χώρα είναι χρεοκοπημένη, συνεπώς η χώρα χρειάζεται ηλεκτροδότηση φθηνή, αξιόπιστη και με αξιοποίηση κατά προτεραιότητα των εγχώριων πηγών ενέργειας. Η χώρα έχει διεθνείς υποχρεώσεις για τη μείωση των "αερίων του θερμοκηπίου", αλλά αυτό επ' ουδενί σημαίνει πως η χώρα πρέπει να προηγείται στην υιοθέτηση πανάκριβων κι αναποτελεσματικών τεχνολογιών στο όνομα της δήθεν "σωτηρίας του πλανήτη" και να παρασύρεται σε ενέργειες που δεν αποτολμούν ούτε καν οι πιο πλούσιες χώρες της ΕΕ. Ήδη, λόγω της από το 2008 ύφεσης της οικονομίας, οι εκπομπές CO2 της χώρας είναι πολύ λιγότερες από όσες επιτάσσουν οι διεθνείς υποχρεώσεις.

Τα δεδομένα λοιπόν είναι σαφή και δεν επιδέχονται αμφισβήτηση, η χώρα ηλεκτροδοτήθηκε τα τελευταία 50 χρόνια και αξιόπιστα και φθηνά κυρίως απ' τον εγχώριο λιγνίτη, το δικό μας μαύρο χρυσό και τα εναπομένοντα αποθέματα στα ήδη ανοικτά ορυχεία, χωρίς να χρειάζεται ν' ανοίξουμε οποιοδήποτε άλλο ορυχείο, επαρκούν για τα επόμενα 30 τουλάχιστον χρόνια. Οι γελοιότητες περί "χαμηλής ποιότητας" του Ελληνικού λιγνίτη εκπορεύονται μόνο από όσους προσπαθούν να συκοφαντήσουν τον πιο σημαντικό εγχώριο ενεργειακό πόρο, καθώς η ποιότητα αυτή αξιοποιείται ήδη με λαμπρά αποτελέσματα επί πάνω από 50 χρόνια. Ο Ελληνικός λαός έχει ήδη πληρώσει για τις επενδύσεις στα ορυχεία, έχει ήδη πληρώσει για τις επενδύσεις στις λιγνιτικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και το μόνο εύκολο είναι να κλείσουμε όλα τα ορυχεία κι όλες τις λιγνιτικές μονάδες αύριο το πρωί. Απλά θα στείλουμε μερικές ακόμα χιλιάδες Ελλήνων στην ανεργία και θα διακοπεί η χρήση τηλεθερμάνσεων σε 4 πόλεις, στις οποίες ο συνδυασμός ακριβού πετρελαίου θέρμανσης με παρατεταμένη χειμερινή περίοδο θα οδηγήσει τους κατοίκους σε θέρμανση ακόμα και καίγοντας λιγνίτη, με προφανή περιβαλλοντική επιβάρυνση.

Θα πρέπει καταρχήν να έχει κανείς κατά νου πως ένα λιγνιτωρυχείο που κλείνει πριν την ώρα του δεν αφήνει αποθέματα για τις επόμενες γενιές, καθώς κινδυνεύει να καταστραφεί από διάφορες αιτίες (αυτανάφλεξη του λιγνίτη, μη τελικές κλίσεις πρανών, πλημμύρες, κλπ), ο υφιστάμενος εξοπλισμός απαξιώνεται και η περιβαλλοντική του αποκατάσταση δυσχεραίνεται σημαντικά. Ωστόσο το ερώτημα είναι απλό, πολύ απλό: τι θα ηλεκτροδοτήσει τη χώρα σε αντικατάσταση του λιγνίτη; Και μάλιστα με κόστος τέτοιο, που να μην υπονομεύεται η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας; Δεν αρκεί να λέει κάποιος "δεν θέλω το λιγνίτη", πρέπει και να πει τι θα ηλεκτροδοτήσει τη χώρα.

Ήδη, με τον περιορισμό της χρήσης λιγνίτη τα τελευταία χρόνια και όπως προκύπτει από τα Μηνιαία Δελτία Ενέργειας του ΑΔΜΗΕ, η απάντηση είναι ότι στο 8μηνο 2017 ο λιγνίτης, (31% στο ενεργειακό μείγμα), υποκαταστάθηκε με 100% εισαγόμενο και πανάκριβο φυσικό αέριο (29% στο ενεργειακό μείγμα), και με εισαγωγές ηλεκτρισμού (13% στο ενεργειακό μείγμα), ηλεκτρισμός ο οποίος παράγεται κυρίως απ' το λιγνίτη των Σκοπίων, της Βουλγαρίας και της Τουρκίας. Πρακτικά δηλαδή οι εκπομπές CO2 της χώρας έχουν μεταφερθεί στις γειτονικές χώρες. Την ίδια ώρα η πλούσια Γερμανία θεωρεί το φυσικό αέριο πανάκριβο για ηλεκτροδότηση, προτιμά να καίει λιθάνθρακα,δεν μειώνει τις εκπομπές της CO2 και προτιμά να κλείνει υπερσύγχρονες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο.



Η εξέταση μιας οποιασδήποτε Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων πρέπει πάντα να εμπεριέχει τη λεγόμενη μηδενική λύση, τη λύση να μην υλοποιηθεί η επένδυση και σ' αυτό το σημείο καταξιώνεται ο ρόλος των μηχανικών, να εξετάσουν τις εναλλακτικές λύσεις. Για παράδειγμα, τι θα συνέβαινε αν αντί για τα αιολικά βάζαμε στο Βέρμιο φωτοβολταϊκά; Ή αν βάζαμε Φ/Β σε στέγες, αντί για το βουνό; Μήπως η χώρα είχε μεγαλύτερο ηλεκτροδοτικό και οικονομικό όφελος και δεν καταστρεφόταν περιβαλλοντικά το βουνό; Όταν ήδη έχουμε καταστρέψει βάναυσα και ιερόσυλα το περιβάλλον στην Παναγία Σουμελά, με τους πιστούς να έρχονται αντιμέτωποι με τις θηριώδεις ανεμογεννήτριες, όπως φαίνεται ενδεικτικά στην πιο πάνω εικόνα;

Με το σημερινό τεχνολογικό επίπεδο, οι δυνατότητες ηλεκτροπαραγωγής συνοψίζονται κυρίως σε θερμικές μονάδες (βασισμένες σε πυρηνικά ή λιγνίτη ή λιθάνθρακα ή φυσικό αέριο ή πετρέλαιο) και συμπληρωματικά σε Ανανεώσιμες Πηγές (ΑΠΕ). Τα πυρηνικά έχουν αποκλειστεί στη χώρα μας από χρόνια, λιγνίτη είχαμε 50 χρόνια και τώρα δεν αρέσει σε κάποιους, λιθάνθρακα δεν έχουμε κι αν είναι να εισάγουμε είναι προτιμότερο να μείνουμε με τον εγχώριο λιγνίτη, φυσικό αέριο δεν έχουμε κι αν το εισάγουμε η ηλεκτροπαραγωγή δεν μπορεί να είναι ανταγωνιστική, δεν το χρησιμοποιεί καν η Γερμανία. Σε ό,τι αφορά τις ΑΠΕ, υπάρχουν ΑΠΕ που ηλεκτροδοτούν και ΑΠΕ που είναι εντελώς τυχαίες και αναξιόπιστες. ΑΠΕ που ηλεκτροδοτούν είναι πρωτίστως τα υδροηλεκτρικά και η γεωθερμία. Όμως η χώρα δεν έχει μεγάλα ποτάμια για να έχει μεγάλα υδροηλεκτρικά, τα περιθώρια για νέα υδροηλεκτρικά είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Τα περιθώρια της γεωθερμίας επίσης είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Ηλεκτροδοτεί η βιομάζα, αν και υπάρχουν αμφιλεγόμενες απόψεις για το κατά πόσο είναι πράγματι ΑΠΕ. Ηλεκτροδοτεί το βιοαέριο. Ηλεκτροδοτούν τα ηλιοθερμικά. Ηλεκτροδοτούν τα Φ/Β, αλλά μόνο τις ώρες και τις εποχές που έχει ήλιο. Ηλεκτροδοτεί επίσης η κυματική ενέργεια και η χώρα έχει δεκάδες νησιά.

Υπάρχουν λοιπόν διάφορες μορφές ΑΠΕ που μπορούν να ηλεκτροδοτούν. Και υπάρχουν και τα αιολικά, τα οποία είναι από τη φύση τους εντελώς τυχαία και στοχαστική πηγή, γι' αυτό και στη Μελέτη Επάρκειας Ισχύος 2013-2020 του ΑΔΜΗΕ η αξιοπιστία τους λαμβάνεται ίση με μόλις 10% της εγκατεστημένης ισχύος τους. Για ν' αντιλαμβανόμαστε, βάζουμε 1000MW στο Βέρμιο και, κατά τον ΑΔΜΗΕ, περιμένουμε να αποδώσουν σαν να είναι 100MW. Δυστυχώς κι αυτό το νούμερο είναι πολύ υψηλό, όπως δείχνει η διεθνής εμπειρία, καθώς τον Ιανουάριο 2017 τα συνολικής ισχύος 44,80GW και με μεγάλη γεωγραφική διασπορά χερσαία αιολικά της Γερμανίας έφθασαν να δίνουν σχεδόν μηδενική παραγωγή ηλεκτρισμού, έδιναν ανήμερα τα Θεοφάνεια μόλις 0,92GW, στις 8/1/2017 έδιναν μόλις 0,24GW ενώ τα συνολικά 48,93GW χερσαίων και υπεράκτιων αιολικών έδιναν μόλις 0,29GW. Στις 10:00 της 8/1/2017 τα 4,13GW των πανάκριβων υπεράκτιων αιολικών ήταν το απόλυτο μηδενικό, ήταν όλα σταματημένα λόγω άπνοιας! Το ίδιο επαναλήφθηκε στις 17/1/2017, τα υπεράκτια αιολικά έδιναν μόλις 0,002GW. Παρόμοια ήταν η κατάσταση για χερσαία και υπεράκτια αιολικά στις 16, στις 22, στις 24/1/2017.

Και για όποιον τυχόν δεν το κατάλαβε ακόμα, απ' τα μεσάνυχτα της 15ης Γενάρη μέχρι και το απόγευμα της 25ης Γενάρη, επί ένα συνεχόμενο δεκαήμερο, οι άπειρες χιλιάδες ανεμογεννήτριες της Γερμανίας, τόσο στη στεριά όσο και στη θάλασσα, ήταν απλά ανύπαρκτες. Καμιά σημασία δεν έχει πόση είναι η συνολική εγκατεστημένη ισχύς, για ν' αποδώσουν τα αιολικά πρέπει να φυσά με συγκεκριμένες ταχύτητες και τον Ιανουάριο απλά δεν φυσούσε. Ακριβώς όπως δεν φυσούσε πριν τρεις χιλιάδες χρόνια, όταν ο στόλος των Αχαιών είχε μαζευτεί στην Αυλίδα και χρειάστηκε η θυσία της Ιφιγένειας για να δεήσει ο Αίολος να φουσκώσει τα πανιά των πολεμικών πλοίων στο δρόμο για την Τροία. Και φυσικά το ίδιο έχει συμβεί κατ' επανάληψη και στην Ελλάδα, με τις άπνοιες τα αιολικά στέκονται ακίνητα, αγέλαστα, σκέτος λεκές στο τοπίο.

Στα αιολικά καμιά σημασία δεν έχει τι παράγει μια ανεμογενήτρια, σημασία έχει αν και πώς η παραγωγή της μπορεί να ενσωματωθεί στο δίκτυο. Τα σχεδόν 49GW χερσαίων και υπεράκτιων αιολικών στη Γερμανία ίσως ακούγονται πολλά, αλλά το 2016 έδωσαν μόλις το 12% της ηλεκτροπαραγωγής τους. Με αυτό το ποσοστό διείσδυσης αιολικών στο σύστημα της Γερμανίας τα προβλήματα στο δίκτυο μεταφοράς είναι ήδη από ετών ανυπέρβλητα, με αποτέλεσμα η Γερμανία να προσπαθεί να εξάγει το αιολικό της πρόβλημα στα δίκτυα Πολωνίας και Τσεχίας, που με τη σειρά τους, για να προστατεύσουν τα δικά τους συστήματα, εγκατέστησαν στα σύνορα μετασχηματιστές μετατόπισης φάσης. Η Γερμανία έχει τα δεύτερα πιο ακριβά τιμολόγια ηλεκτρισμού στηνΕυρώπη, το κόστος χρήσης δικτύων συνεχώς αυξάνεται και μόλις το Σεπτέμβριο 2017 ανακοινώθηκε πως επίκειται νέα αύξηση 9% στις χρεώσεις δικτύου μεταφοράς.

Προβλήματα με τα δίκτυα λόγω αιολικών είχε και η Ισπανία, που λόγω γεωγραφικής θέσης δεν μπορούσε να βρει λύση παρόμοια με της Γερμανίας και πίεζε τη Γαλλία για κατασκευή καλωδιακών διασυνδέσεων. Αντίθετα, η Δανία, με ετήσια ζήτηση ηλεκτρισμού που κυμαίνεται στα επίπεδα των 35-36TWh, περίπου τα 2/3 της ζήτησης στη μνημονιακή Ελλάδα, έχει καλωδιακές διασυνδέσεις με τη Γερμανία και τη Σκανδιναβία υπερτριπλάσιας δυναμικότητας απ' τις διεθνείς διασυνδέσεις της Ελλάδας και γι' αυτό καταφέρνει να εξάγει το αιολικό της πρόβλημα στις γειτονικές αγορές. Ωστόσο έχει τα μακράν ακριβότερα τιμολόγια ηλεκτρισμού στην Ευρώπη.

Στο 8μηνο 2017 η διείσδυση αιολικών στο Ελληνικό σύστημα ήταν 11%, παρόμοια προβλήματα υπερφόρτωσης του δικτύου από αιολικά αντιμετωπίζει ήδη η Πελοπόννησος, ενώ το Μάρτιο 2016 είχαμε απανωτά μπλακ άουτ στο μικροδίκτυο Ρόδου-Χάλκης, βεβαίως λόγω υπερβολικής διείσδυσης αιολικών. Σε συνδυασμό με την κατασκευή της αδικαιολόγητα τεράστιας μονάδας φυσικού αερίου στη Μεγαλόπολη (845MW), που μέχρι στιγμής έχει χαμηλό βαθμό χρησιμοποίησης, προωθείται κατεπειγόντως η διασύνδεση Πελοποννήσου-Κρήτης για να ανακουφιστεί το δίκτυο της Πελοποννήσου και να μπορεί να βρει διέξοδο η μονάδα φυσικού αερίου.

Το ίδιο αναμένεται να συμβεί στην υπόλοιπη Ελλάδα, καθώς η εγκατάσταση εξωφρενικού αριθμού ανεμογεννητριών στο Βέρμιο, σε συνδυασμό με την εγκατάσταση εξίσου εξωφρενικού αριθμού στις υπόλοιπες βουνοκορφές της πατρίδας μας, προωθείται στο όνομα μιας δήθεν "πράσινης" ενέργειας. Τι το "πράσινο" υπάρχει ωστόσο στο να γεμίσει η Ελληνική ύπαιθρος με χαλύβδινες κατασκευές, ανεμογεννήτριες και πυλώνες μεταφοράς ηλεκτρισμού, προκειμένου ν' απορροφά τα βιομηχανικά προϊόντα των Βορειοευρωπαίων; Μετά το 2011 οι επενδύσεις σε αιολικά μειώνονται σταθερά τόσο στην ΕΕ όσο και στο λοιπό αναπτυγμένο κόσμο, οι "επενδυτές" αναζητούν λοιπόν εναγωνίως χρεοκοπημένες χώρες για να φορτώσουν την πραμάτεια που μένει στα αζήτητα.


 

Τα δεδομένα είναι σαφή: τα αιολικά, τόσο στο Βέρμιο όσο και στις υπόλοιπες βουνοκορφές της πατρίδας μας δεν είναι απλώς άχρηστα, είναι εθνικά επιζήμια και δεν πρέπει να μπουν. Η χρεοκοπημένη χώρα δεν αντέχει να πληρώνει τέτοιου τύπου "επενδύσεις", μόνο για να συντηρεί τις δήθεν "πράσινες" θέσεις εργασίας στη Γερμανία και τη Δανία. Τα αιολικά που ήδη έχουμε είναι περισσότερα απ' όσα αντέχει η χώρα και υπάρχουν κι άλλες μορφές ΑΠΕ που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, για να καλύψουμε τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Π.χ. Φ/Β σε στέγες στα μη διασυνδεμένα νησιά, για να μειώσουμε τις εισαγωγές πετρελαίου. Κι ας κρατήσουμε τα υπέροχα αλπικά λιβάδια στις κορυφογραμμές ελεύθερα για όλους: τους κτηνοτρόφους, τους ορειβάτες, τους κυνηγούς, τους δασεργάτες, τους συλλέκτες βοτάνων, τους εκδρομείς, όλους όσους θέλουν να χαρούν την υπέροχη Ελληνική φύση.


Έλληνας μηχανικός, που γράφει στο ιστολόγιο "Λιγνίτης, ο δικός μας μαύρος χρυσός".


πηγή