Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

Σκουριές Χαλκιδικής: εκεί όπου η πολιτική ανυπακοή σε μια καταστροφική "επένδυση" αποπειράται να ταυτιστεί με την εγκληματική δραστηριότητα, ακόμα και την τρομοκρατία... #ξεκίνησαν οι δίκες κατά των κατοίκων


"Ερχομαι να εκφράσω την αλληλεγγύη μου στον αγώνα της Χαλκιδικής" #skouries


Mια πολύ σημαντική συνέντευξη στον Απόστολο Λυκεσά / ΕΦ.ΣΥΝ.

«Δεν είστε μόνοι» φωνάζει από την άλλη πλευρά του κόσμου στους ανθρώπους του κινήματος κατά της εξόρυξης χρυσού στη Χαλκιδική η καθηγήτρια Λόρι Χανσον καθηγήτρια Κοινοτικής Υγείας και Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Σασκατσέουαν του Καναδά ενεργό μέλος του κινήματος κατά της εξορυκτικής βιομηχανίας βάλλοντας κατά της «ποινικοποίησης της αντίθεσης» και καταγγέλλοντας το σχέδιο σύμφωνα με το οποίο η πολιτική ανυπακοή «ταυτίζεται με την εγκληματική δραστηριότητα, ακόμα και την τρομοκρατία».

Πώς σχολιάζετε την τελευταία παρέμβαση του υπουργού Εμπορίου του Καναδά Francois-Philippe Champagne, ο οποίος δήλωσε στο Newfoundland ότι «δουλειά μου να υποστηρίζω τις καναδικές εταιρείες όταν αντιμετωπίζουν μια συγκεκριμένη κατάσταση, η οποία είτε είναι άδικη είτε θα έθετε σε αμφισβήτηση τη μεταχείριση που έχουν» και ότι «είμαστε πάντα κοντά τους για να τους βοηθάμε να προωθούν τα συμφέροντά τους».

Η δήλωση επιδιώκει να υπερασπιστεί τον ιστορικό ρόλο του καναδικού κράτους στη διευκόλυνση της ανάπτυξης του εξορυκτικού τομέα ανά τον κόσμο. Ο Καναδάς φιλοξενεί τις περισσότερες μεγάλες εταιρείες εξόρυξης από οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο: το 60% των εταιρειών παγκοσμίως εδρεύουν στον Καναδά, το 70% των σχετικών μετοχών διακινούνται εδώ και το 40% του κεφαλαίου που συνδέεται με την ανίχνευση χρυσού διεθνώς προέρχεται από το χρηματιστήριο του Τορόντο.

Η έρευνα από οργανώσεις όπως το «Παρατηρητήριο Εξορύξεων του Καναδά» έχει τεκμηριώσει την υποστήριξη της καναδικής κυβέρνησης προς συμφέροντα καναδικών εταιρειών εξόρυξης, για παράδειγμα στη Λατινική Αμερική: χρηματοδότηση και ασφάλιση μέσω της Επιχείρησης Ανάπτυξης των Εξαγωγών· ξένη βοήθεια μέσω του καναδέζικου υπουργείου Εξωτερικών· άμεση στήριξη και προώθηση εταιρειών εξόρυξης από καναδικές πρεσβείες· κυβερνητική βοήθεια σε κράτη για την επανεξέταση της νομοθεσίας τους για τις εξορύξεις, την εργασία και το περιβάλλον· και προστασία των εταιρειών – μέσω της έλλειψης καναδικής νομοθεσίας για την ετεροδικία, που προστατεύει τις εταιρείες που έχουν παραβιάσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και την κυριαρχία των ιθαγενών. Το να εξετάσει κανείς το ρόλο του καναδικού κράτους στην προώθηση και την υποστήριξη του εξορυκτισμού, συμπεριλαμβανομένης της εξορυκτικής δραστηριότητας, αποκαλύπτει αυτό που ο Τζέιμς Πέτρας ονομάζει «αποικιακές και ιμπεριαλιστικές παρορμήσεις» του καναδικού κράτους.

Στην Χαλκιδική κυρίως αλλά και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας έχει αναπτυχθεί ένα δραστήριο και μαχητικό κίνημα κατά των εξορυκτικών δραστηριοτήτων. Τα προηγούμενα χρόνια μάλιστα είχε εξαπολυθεί ένα κύμα διωγμών εναντίον των ανθρώπων που δραστηριοποιούνταν κόντρα σε αυτή την δραστηριότητα. Τι μήνυμα θα στέλνατε σε αυτούς τους ανθρώπους;

Πρώτα θα ήθελα να τους πω ένα «ευχαριστώ». Σε όλο τον κόσμο, επί δεκαετίες, οι λαοί μάθαιναν από τους αγώνες ο ένας του άλλου. Ο αγώνας σας δεν είναι εύκολος, και οι σημερινές προκλήσεις μοιάζουν ανυπέρβλητες. Αλλά σε όλο τον κόσμο υπάρχουν άνθρωποι που σας στηρίζουν με αλληλεγγύη.

Σε όλο τον κόσμο, οι «υπερασπιστές της γης» –ουσιαστικά οι άνθρωποι που προσπαθούν να προστατεύσουν τη γη τους, τα δικαιώματα των ιθαγενών, τη γεωργία ή το οικοσύστημα– ποινικοποιούνται συστηματικά. Ο Guardian ανέφερε πρόσφατα το θάνατο 134 υπερασπιστών του περιβάλλοντος σε έναν χρόνο. Είμαι θυμωμένη για το πώς το καναδικό κράτος έχει ενεργήσει ιστορικά, αλλά και σήμερα, υποδαυλίζοντας την πνιγηρή πίεση που νιώθετε.

Πρώτα απ’ όλα κάνω έρευνα στην Λατινική Αμερική, όπου οι καναδικές εταιρείες ενέχονται στο 33% από τις 171 διενέξεις που σχετίζονται με εξορύξεις και καταγράφηκαν από το Λατινοαμερικάνικο Παρατηρητήριο Διενέξεων (OCMAL) τα τελευταία 15 χρόνια – περισσότερο απ’ οποιαδήποτε άλλη χώρα. Το «Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων του Καναδά» (MWC) ερεύνησε αυτές τις διενέξεις και δημοσίευσε πρόσφατα μια έκθεση με λεπτομέρειες για τη διαδικασία με την οποία ποινικοποιείται η αντίθεση στις εξορύξεις. Η διαδικασία αυτή προχωρά με τους ίδιους τρόπους, αν και με διαφορετικές εφαρμογές. Ένα πρώτο βήμα προς την ποινικοποίηση της διαφωνίας είναι ο ορισμός του εθνικού συμφέροντος και η δημιουργία ενός φιλοεξορυκτικού λόγου περί ανάπτυξης. Οι εταιρείες, και οι κυβερνήσεις τόσο του Καναδά όσο και των χωρών που φιλοξενούν τις επενδύσεις, δημιουργούν εκτεταμένη προπαγάνδα και καμπάνιες διαφώτισης που ορίζουν την ανάπτυξη μέσω των εξορύξεων ως ζήτημα εθνικού συμφέροντος. Με το να επισημαίνουν τις εξορύξεις όχι μόνο ως τον βέλτιστο τρόπο να υπηρετηθεί το εθνικό συμφέρον, αλλά ως τον ΜΟΝΟ δρόμο για να αναπτυχθεί μια χώρα ή να εξασφαλιστούν θέσεις εργασίας, γίνεται ευκολότερο να δαιμονοποιηθούν όσοι αντιτίθενται στην εξόρυξη. Η αντίθεση βαφτίζεται ανήθικη, αντιπατριωτική, αντιαναπτυξιακή, οπισθοδρομική ή αντίθετη με τις θέσεις εργασίας.

Περαιτέρω, η πολιτική ανυπακοή –-ένα εργαλείο που αναγνωρίζεται ευρύτατα ως κρίσιμο σε καταστάσεις ασύμμετρης εξουσίας, αλλά και ως μέσο για τους πληθυσμούς να κάνουν τις ανάγκες τους να ακουστούν με μη βίαιο τρόπο-, συνδέεται ή ταυτίζεται με την εγκληματική δραστηριότητα, ακόμα και την τρομοκρατία. Ξεκινά η διαίρεση μέσα στην κοινότητα και αυτοί που είναι υπέρ της εξόρυξης ή αμφιταλαντεύονται, ενισχύουν το σχετικό αφήγημα, υποπτευόμενοι τους γείτονές τους και στιγματίζοντάς τους ως ριζοσπάστες, επαναστάτες ή εγκληματίες. Τα πολιτικά κόμματα και τα κινήματα συχνά υφίστανται κακομεταχείριση στη διαδικασία αυτή.

Ακολουθώντας την ανάπτυξη αυτού του λόγου, δημιουργούνται νομικά πλαίσια που λειτουργούν προς την ποινικοποίηση της οργάνωσης, της διαμαρτυρίας και των διαδηλώσεων. Σε όλο τον κόσμο, χρησιμοποιούνται αντιτρομοκρατικοί νόμοι που χρησιμοποιούνται ως δικαιολόγηση της καταστολής αντιεξορυκτικών κινημάτων. Με τον χαρακτηρισμό του αντιεξορυκτισμού ως αντίθετου με το εθνικό συμφέρον, οι διαμαρτυρόμενοι στιγματίζονται στον Τύπο ως «οικοτρομοκράτες» ή και εχθροί του κράτους. Η νομιμοποίηση των κινημάτων διαμαρτυρίας υπονομεύεται και δημιουργείται ένα περιβάλλον φόβου και εχθρότητας. Οι τοπικές διαμαρτυρίες αναφέρονται συχνά ως υποκινούμενες έξω από τις κοινότητες. Άτομα που συμμετέχουν σε αντιεξορυκτικά κινήματα αντιμετωπίζουν την αστυνομία, το στρατό και τις ιδιωτικές εταιρείες ασφαλείας και διακινδυνεύουν να συλληφθούν και να φυλακιστούν με βάση αντιτρομοκρατικούς ή παρόμοιους νόμους. Λίγες από τις κατηγορίες αυτές καταλήγουν σε καθείρξεις. Αλλά οι ακτιβιστές μπαίνουν φυλακή και αναγκάζονται να ξοδέψουν χρόνο και χρήμα στα δικαστήρια. Η παρουσίαση των διαφωνούντων ως τρομοκρατών ή απειλών για την ασφάλεια δεν υπονομεύει μόνο τη νομιμοποίηση της υπόθεσής τους: παρέχει επίσης δήθεν δικαιολόγηση για αυξανόμενη στρατιωτικοποίηση της αστυνομικής παρέμβασης. Η τακτική αυτή επιδιώκει να αποτρέψει τις κοινότητες να συμμετάσχουν στα κινήματα, καθώς και να αποτρέψει τους ακτιβιστές να αντιτεθούν στο εξορυκτισμό και να τους αποκόψει από τις κοινότητές τους.

Όμως το ποινικο-δικαιικό σύστημα χρησιμοποιείται ενάντια στους δικαστές και με έναν δεύτερο, πιο παθητικό τρόπο. Ενώ η αστυνομία και ο στρατός σπεύδουν συνήθως προς υπεράσπιση των εταιρειών (κατ’ επιταγή τοπικών ή εθνικών κυβερνήσεων), δεν συμβαίνει το ίδιο με τα εγκλήματα που διαπράττονται σε βάρος των διαδηλωτών. Η βία, η ευρεία καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ακόμα και οι δολοφονίες μπορεί και να μην ερευνώνται καν.

Καταλαβαίνω ότι πολλές από τις πτυχές της διαδικασίας ποινικοποίησης που περιγράφει το Παρατηρητήριό μας εφαρμόζονται και στη Χαλκιδική. Δεν είστε μόνοι.

Βασικό επιχείρημα όσων υπερασπίζονται αυτές τις δραστηριότητες είναι ότι δίνουν δουλειές στον κόσμο. Ένα τέτοιο επιχείρημα αποκτά ιδιαίτερη επικοινωνιακή βαρύτητα στη χώρα μας η οποία μαστίζεται από την οικονομική κρίση και την ανεργία. Και επιπλέον αυτούς τους εργαζόμενους η εταιρεία φαίνεται ότι τους χρησιμοποιεί σαν «πολιορκητικό κριό» ενάντια σε όποιες κυβερνητικές αντιστάσεις. Τι απαντάτε σε αυτούς τους ανθρώπους;

Είναι κατανοητό. Όπως σε σας, υπάρχει μια τεράστια πίεση σε κοινότητες με υψηλή ανεργία να δεχτούν και να αγκαλιάσουν τα επιχειρήματα υπερ της ανάπτυξης των εξορύξεων. Το μόνιμο μήνυμα ότι “δεν υπάρχει εναλλακτική” για την απασχόληση πρέπει να αμφισβητηθεί. Ολοι έχουν δικαίωμα για μια επικερδή απασχόληση και να ζήσουν τη ζωή τους με υγεία, αλλά η αλήθεια για το είδος εργασίας που προσφέρουν τα ορυχεία, καθώς και η επίδραση των εξορύξεων στην υγεία των εργατών, των κοινοτήτων και των επερχόμενων γεννεών πρέπει να συζητηθεί με μεγαλύτερη τιμιότητα.

Όταν οι κυβερνήσεις προάγουν ένα λόγο υπέρ των εξορύξεων και παρέχουν στατιστικές απασχόλησης βασισμένες σε “μελλοντικές προβολές” προωθούν οι ίδιες οι εταιρείες εξορύξεων, δεν εργάζονται για τους λαούς τους. Προβολές για την απασχόληση ειναι μόνον αυτό – προβολές. Σε όλο τον κόσμο, τα ορυχεία δεν είναι βιώσιμη επιχείρηση, και σπάνια υλοποιούν το είδος ή τον αριθμό εργασιών που οι εξορυκτικές εταιρείς διαφημίζουν. Ούτε οι εργασίες διαρκούν. Οι κατασκευαστικές εργασίες έρχονται και φεύγουν. Πολλές εξειδικευμένες εργασίες γίνονται με εξωτερική ανάθεση. Οι θέσεις εργασίας εξαφανίζονται στον τομέα των ορυχείων προς όφελος των συμβάσεων. Η πλειοψηφία των θέσεων εργασίας είναι προσωρινή.

Όλα αυτά δεν είναι καλά νέα για την υγεία των κοινοτήτων. Αντίθετα, η εξόρυξη έχει έντονα αρνητικές επιπτώσεις στον κοινωνικό ιστό οικογενειών και κοινοτήτων, με μετακινήσεις, συγκρούσεις και κοινωνική αποδιοργάνωση.

Οι λαοί παντού δικαιούνται και θέλουν να έχουν δουλειά που τους δίνει τη δυνατότητα να τρώνε υγιεινό φαγητό, να ζουν καλά και να παρέχουν ένα υγιές περιβάλλον για το μεγάλωμα των παιδιών τους – αλλά η εξόρυξη δεν θα τα δώσει αυτά.

Ο εξορυκτικός τομέας δημιουργεί πενιχρά αποτελέσματα στις θέσεις εργασίας με ένα υψηλό κόστος. Π.χ. μια πρόσφατη έκθεση για τις Αμεσες Ξένες Επενδύνσεις της Οικονομικής Επιτροπής για την Λατινική Αμερικη και την Καραϊβική σημειώνει ότι οι επενδύσεις στην εξόρυξη και το πετρέλαιο παράγουν τις λιγότερες θέσεις εργασίας ανάμεσα σε δώδεκα μεγάλες βιομηχανίες, με μόνον 0,5% νέες θέσεις εργασίας ανά 1 εκατομμύριο δολάρια επενδύσεων. Παράλληλα, ο ρυθμός εκροής ανά δολλάριο κέρδους είναι ο υψηλότερος σε αυτον τον τομέα, με πανω από 50% των Αμεσων Ξένων Επενδύσεων σε χώρες μεορυχεία να επαναπατρίζεται στη χώρα προέλευσης των εταιρειών. Με άλλα λόγια, η εξόρυξη δεν είναι ούτε μια αξιόπιστη στρατηγική για τη βελτίωση της οικονομίας των χωρών, ια στρατηγική ελάφρυνσης του χρέους, ούτεε έανς αποτελεσματικός τρόπος μακρόχρονης δημιουργίας θέσεων εργασίας.

Από την εμπειρία σας στα κινήματα όταν απευθύνεστε στο ευρύ κοινό ποιος προβληματισμός νομίζετε ότι είναι ο πιο αποτελεσματικός; Μια έκκληση για προστασία του πληττόμενου περιβάλλοντος, τα ζητήματα ηθικής ή οι οικονομικοί υπολογισμοί κόστους – οφέλους για την κοινωνία;

Φαίνεται ότι υπάρχουν πια σοβαρές αποδείξεις ότι η εξορυκτική δραστηριότητα παράγει τοξικά απόβλητα που ποτέ δεν σβήνουν τελείως από τον έγγειο και υδροφόρο ορίζοντα, ακόμα και έπειτα από δεκαετίες μετά το κλείσιμο του εργοταξίου. Τα ορυχεία παίρνουν από τη φύση αλλά δεν δίνουν τίποτα πίσω.

Η πρόσφατη νίκη του αντιεξορυκτικού κινήματος στο Ελ Σαλβαδόρ είναι διδακτική. Εκεί, μετά από πολλά χρόνια αγώνα, η κυβέρνηση κήρυξε την παύση των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων. Ήταν ένα σύνολο παραγόντων που οδήγησαν σε αυτή τη νίκη, αλλά η εξελισσόμενη δουλειά πολλών τοπικών, εθνικών και δεθνών οργανώσεων που πήραν μέρος στην οργάνωση, την εκπαίδευση, την έρευνα, την κινητοποίηση και την πολιτικοποίηση του αγώνα, όλοι έπαιξαν ένα ρόλο. Η αλληλεγγύη έχει σημασία. Όπως έχει σημασία και μια κυβέρνηση που ακούει τι θέλουν οι πολίτες.

Ο κόσμος έχει τα μάτια στραμμένα προς την Ελλάδα, ελπίζοντας ότι η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα υποκύψει ξανά στο διεθνές κεφάλαιο και ότι θα αποδειχτεί δημιουργική στην επίλυση των ζητημάτων της εργασίας και του χρέους που μαστίζουν τη χώρα. Αυτή τη στιγμή, η διευθέτηση της ισχυρής έντασης ανάμεσα στους εργαζόμενους και τους ακτιβιστές είναι στα χέρια της.

Έχοντας μελετήσει χρόνια το θέμα των εξορύξεων και τις επιπτώσεις τους στην υγεία ποιους κινδύνους θα βάζατε σε προτεραιότητα;

Η εξόρυξη δημιουργεί επιπτώσεις στην υγεία επιδρώντας στο νερό, τη γη και τον αέρα – σε ό,τι είναι βασικό δηλαδή για μια υγιή ζωή. Όμως επιδρά και στον κοινωνικό ιστό – σε ό,τι κάνει τις κοινότητες ζωντανές, ανθεκτικές και αξιοβίωτες, και τους ανθρώπους χαρούμενους. Αυτή είναι η πιο ύπουλη επίδραση.

Την Πέμπτη ξεκινά το 18ο συνέδριο της Διεθνούς Ένωσης Πολιτικής Υγείας. Ποια είναι η προσδοκίας σας από τη διοργάνωση;

Ελπίζω να μάθω από τους ακτιβιστές, τους ακαδημαϊκούς, τους συντρόφους και τους φίλους, και από τους αγώνες τους «στην εποχή της κρίσης και της καπιταλιστικής ανασυγκρότησης». Στην περιφέρεια του Σακατζουάν, στον Καναδά, όπου ζω, μόλις αντιμετωπίσαμε ένα προϋπολογισμό λιτότητας, έπειται από χρόνια «σταδιακών» ιδιωτικοποιήσεων. Η λιτότητα εδώ, όπως και στην Ελλάδα, είναι ένας πόλεμος εναντίον των φτωχών. Η Ελλάδα είναι ένα ακραίο παράδειγμα του τι μπορεί να συμβεί κάτω από τη λιτότητα. Και η Τουρκία ένα ακραίο παράδειγμα τι συμβαίνει σε ακαδημαϊκούς που χρησιμοποιούν τη φωνή τους. Τέλος, έρχομαι να εκφράσω την αλληλεγγύη μου με αυτούς που αγωνίζονται στη Χαλκιδική.

Η Λόρι Χάνσον, καθηγήτρια Κοινοτικής Υγείας και Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο Σασκατσέουαν του Καναδά

■ Η κ. Χάνσον θα βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη το ερχόμενο Σάββατο για να πάρει μέρος στο 18ο Συνέδριο της Διεθνούς Ενωσης Πολιτικής Υγείας, που πραγματοποιείται από 21 έως 24 Σεπτεμβρίου στην Παλιά Φιλοσοφική και το ΚΕΔΕΑ του ΑΠΘ. Θα λάβει μέρος στο στρογγυλό τραπέζι με θέμα «Οικολογία και δημόσια υγεία», στο οποίο θα δοθεί έμφαση στις επιπτώσεις των εξορυκτικών δραστηριοτήτων στην υγεία. 


(Ολόκληρη η συνέντευξη στο efsyn.gr. Ευχαριστούμε τον Δημοσθένη Παπαδάτο για την πολύτιμη βοήθειά του.)

antigoldgr.org/blog


Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

Μήνυμα της Ναόμι Κλάιν για την εξόρυξη χρυσού στη Χαλκιδική


https://i0.wp.com/antigoldgr.org/wp-content/uploads/2015/08/5709a-dsc_0697.jpgΗ Ναόμι Κλάιν πέρασε λίγες μέρες στη ΒΑ Χαλκιδική στις αρχές Ιουνίου 2013, όταν βρισκόταν στο στάδιο της έρευνας για το βιβλίο και την ταινία. Το σημείο όπου τραβήχτηκε η διπλανή φωτογραφία δεν  υπάρχει πια γιατί από εκεί πέρασε η «εθνική οδός» Χοντρό Δέντρο – Σκουριές...

Το συγκινητικό μήνυμα συμπαράστασης της Ναόμι Κλάιν, στους αγωνιζόμενους κατοίκους της ΒΑ Χαλκιδικής  -  Οκτώβριος 2013:

"Όπως πολλοί από εσάς γνωρίζετε, στις αρχές του καλοκαιριού πέρασα λίγο καιρό στην Ιερισσό, όπου έμαθα όσα περισσότερα μπορούσα για τον αγώνα σας ενάντια στην Eldorado Gold. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ισχυρές δυνάμεις, τόσο στη χώρα σας όσο και στη δική μου, κάνουν ότι περνάει από το χέρι τους για να σας φέρουν σε μια κατάσταση σοκ και φόβου, ακριβώς επειδή γνωρίζουν ότι υπό αυτές τις συνθήκες θα μπορέσουν να υπονομεύσουν τη δημοκρατική βούληση των πολιτών και να προωθήσουν τα σχέδιά τους. Πράγματι, στην κοινότητά σας εισέβαλαν κυριολεκτικά τα στρατεύματα του σοκ, τρομοκρατώντας τα παιδιά σας και κλέβοντας τον ύπνο και την ασφάλεια από όλους εσάς. Αυτές οι αποτρόπαιες τακτικές συνεχίζουν μέχρι σήμερα.

Παρ’ όλα αυτά, αυτό που είναι αξιοθαύμαστο στην κοινότητά σας, και ο λόγος που εσείς έχετε γίνει ένα σύμβολο ελπίδας για τον υπόλοιπο κόσμο, είναι ότι αυτές οι τακτικές του σοκ δεν λειτούργησαν, αλλά έχουν φέρει μάλλον το αντίθετο αποτέλεσμα. Επανειλημμένα έχετε αποδείξει ότι είστε ανθεκτικοί στο σοκ. Όσο περισσότερο προσπαθούν να σας τρομάξουν, να σας αποπροσανατολίσουν, να σας τρομοκρατήσουν, τόσο περισσότερο εσείς συμπεριφέρεστε άφοβα.

Αρνείστε να κρυφτείτε στα σπίτια σας, αρνείστε να υποχωρήσετε. Αντίθετα, συγκεντρώνεστε δημόσια με όλο και περισσότερη δημιουργικότητα, αψηφώντας τις απειλές.

Αυτό που διηγείται το “Δόγμα του σοκ” είναι ότι οι πολυεθνικές εταιρείες και οι κυβερνήσεις που τις εκπροσωπούν έχουν πάντα έτοιμα σχέδιά και ιδέες και περιμένουν πότε θα χτυπήσουν οι κρίσεις. Το έργο μας σε αυτή την ιστορική στιγμή είναι να τους κερδίσουμε στο δικό τους παιχνίδι. Πρέπει να χρησιμοποιήσουμε τις οικονομικές και οικολογικές κρίσεις που συγκλονίζουν τον κόσμο (και οι οποίες έχουν τις ρίζες τους στην ίδια λογική της αχαλίνωτης απληστίας) για να προτείνουμε και να θεσπίσουμε, με αυτοπεποίθηση και αποφασιστικότητα, τις δικές μας οικονομικές και κοινωνικές εναλλακτικές, που θα βασίζονται σε μια πολύ διαφορετική λογική και σε πολύ διαφορετικές αξίες. Σε αντίθεση με τους αντιπάλους μας, πρέπει να το κάνουμε αυτό όχι με την κατάργηση της δημοκρατίας, αλλά με την εμβάθυνση της.

Μπορούμε να οικοδομήσουμε έναν νέο κόσμο πάνω στα ερείπια των δικών τους αποτυχιών. Με το γενναίο αγώνα σας – με τον τρόπο που εσείς όχι μόνο αντιταχθήκατε σε μια πολυεθνική εταιρεία, αλλά και αμφισβητήσατε τους ίδιους τους εαυτούς σας – δείχνετε ήδη τον δρόμο.

Σας ευχαριστώ που υπερασπίζεστε το νερό, τα δέντρα, τη γή, το μέλλον.

Με αγάπη, αλληλεγγύη και ευγνωμοσύνη,
Ναόμι Κλάιν" 


Δείτε σχετικά:

- Οι αγώνες στην ΒΑ Χαλκιδική κατά της eldorado gold στο νεώτερο βιβλίο της Naomi Klein "Αυτό τα αλλάζει όλα -Καπιταλισμός εναντίον Κλίματος" 

Στην υπόθεση των Σκουριών, η Ναόμι Κλάιν είδε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής του «Δόγματος του Σοκ» και εντυπωσιάστηκε από τη σθεναρή αντίσταση των απλών κατοίκων. «Το μεταλλείο χρυσού των Σκουριών είναι μια άμεση απειλή για την ασφάλεια, την επιβίωση και για οικονομία και γι’αυτό οι άνθρωποι αντιδρούν εξαιρετικά έντονα», δήλωσε στην «Ελευθεροτυπία».

- Σκηνές από το ντοκιμαντέρ «This Changes Everything» (Αυτό τα Αλλάζει Όλα - 2015) με αναφορές στις Σκουριές: 

Η ταινία του Άβι Λιούις, εμπνευσμένη από το διεθνές μη-μυθοπλαστικό μπεστ-σέλλερ της Ναόμι Κλάιν  «This Changes Everything» (Αυτό τα Αλλάζει Όλα), παρουσιάζει επτά δυνατά πορτραίτα τοπικών κοινωνιών στην πρώτη γραμμή του αγώνα, από τη Μοντάνα στην Αλμπέρτα, από την ακτή της Νότιας Ινδίας στο Πεκίνο και πιο πέρα.
Μεταξύ αυτών και η ΒΑ Χαλκιδική όπου με φόντο την Ελλάδα σε κρίση, αναδύεται ένα δυναμικό κοινωνικό κίνημα.  Η οικονομική κρίση χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει τεράστια έργα εξόρυξης που απειλούν βουνά, θάλασσες και την τουριστική οικονομία. Το στιγμιότυπο βρίσκεται στο το 1:40 του βίντεο.


Protesters against gold mine in Halkidiki, Greece. Στιγμιότυπο από την ταινία "This Changes Everything"
 
«Αστυνομικούς ελέγχους, αντίστοιχους με αυτούς στις Σκουριές, έχω συναντήσει μόνο στη Γάζα» δήλωσε η παγκοσμίου φήμης συγγραφέας και ερευνήτρια, σοκαρισμένη από την καθημερινή βία που βίωναν και βιώνουν εδώ και τρία χρόνια οι κάτοικοι της περιοχής. (Ιούνιος 2013)

Σάββατο, 16 Σεπτεμβρίου 2017

Συλλαλητήρια σε Ιερισσό και Θεσσαλονίκη ενάντια στην εξόρυξη χρυσού #skouries

Δύο συλλαλητήρια ενάντια στην εξόρυξη χρυσού θα πραγματοποιηθούν τις επόμενες μέρες:

  • την Κυριακή 17 Σεπτεμβρίου στις 11:00 π.μ. στην Ιερισσό και
     
  • την Τρίτη 19 Σεπτεμβρίου στις 18:00 στη Θεσσαλονίκη.


Όπως τονίζει στην ανακοίνωσή της η Επιτροπή Αγώνα Θεσσαλονίκης:
«Απέναντι στους εκβιασμούς της πολυεθνικής και τις παλινωδίες της κυβέρνησης, εμείς απαντάμε: Να φύγουν!
Να σταματήσουν τώρα και οριστικά οι εξορύξεις σε όλη τη Χαλκιδική, να ακυρωθούν τα σχέδια για νέες εξορύξεις σε Μακεδονία και Θράκη. Δεν περιμένουμε κανένα σωτήρα, δεν αναθέτουμε τους αγώνες μας σε καμία κυβέρνηση.
Συνεχίζουμε τον αγώνα μας δυναμικά, μέχρι να φύγει η εταιρεία και να μην έρθει άλλη!
Συγκέντρωση την Τρίτη 19/09 στις 18:00 στην Καμάρα».




Δείτε: Νέες καταδίκες κατοίκων σε δίκη-παρωδία #skouries
 
 
πηγή  antigoldgr.org/blog
 
 
 

Παρασκευή, 15 Σεπτεμβρίου 2017

Το ατύχημα των λαθρεμπόρων;

Το άρθρο που ακολουθεί μας βάζει σε σκέψεις και προκαλεί εύλογα πολλά ερωτηματικά:
Βρίσκεται το λαθρεμπόριο πετρελαίου πίσω από την τεράστια ρύπανση του Σαρωνικού; 
Οι γνωστοί άγνωστοι πετρελαιάδες με τα μονοπύθμενα πειρατικά;
Μήπως στο συγκεκριμένο ναυάγιο έσκασε η βόμβα στα χέρια τους και τώρα που όλα τα βλέμματα είναι στραμένα πάνω τους είμαστε στην αρχή μεγάλων αποκαλύψεων για το κύκλωμα λαθρεμπορίας και ανεξέλκτης ρύπανσης των θαλασσών από ορφανές πετρελαιοκηλίδες; Θα την πατήσουν άραγε όπως την πάτησε η 17 Νοέμβρη δλδ όταν έσκασε τυχαία η βόμβα στα χέρια του Ξηρού;  

Γιατί ένα είναι σίγουρο: το ζήτημα αυτό μοιραία θα παραμείνει στην επικαιρότητα όσο και η ρύπανση... δλδ για πάρα πολύ καιρό! 
Όσο οι κατεστραμμένοι ψαράδες και επιχειρηματίες της παραλιακής θα ζητούν αποζημιώσεις.
Όσο οι πολίτες θα βρίσκουν απαγορευτικά για κολύμπι και περίπατο στις παραλίες.
Όσο η θάλασσα θα ξερνά πίσσα και νεκρά ζώα.
Και όλα τώρα, ίσως για πρώτη φορά, θα ερευνηθούν σε βάθος όπως ήδη δεσμεύθηκε ο πρωθυπουργός : ειδικά οι παρατάσεις αδειών που δίνονται (δίνονταν πλέον) από τον Κλάδο Επιθεώρησης εμπορικών πλοίων... και όχι τον Νηογνώμονα!
Και κάτι ακόμη θα βρεθεί αργά ή γρήγορα: το για ποιον δουλεύει ο ήδη ελεγμένος και όχι μια φορά για λαθρεμπορία Κουντούρης - αφού τα μικρά δεξαμενόπλοια σαν το δικό του μεταφορτώνουν στα ανοιχτά μεγάλα τάνκερ. 

Ποια όμως μεγάλα τάνκερ μεταφορτώνονται από πλοία χωρίς χαρτιά; 
Μεγάλα τάνκερ επίσης χωρίς χαρτιά; 
Ιδιοκτησίας;
Και ακόμη ένα τελευταίο ερώτημα που αργά ή γρήγορα θα απαντηθεί: πως φορτώνουν τα κρατικά ΕΛΠΕ ανασφάλιστα πλοία;

Για όλα φυσικά υπάρχει απάντηση: follow the money!
Αναμένουμε τα πορίσματα της ...αντιτρομοκρατικής του περιβάλλοντος. Γιατί εδώ κάτι τέτοιο χρειάζεται. 

Οικολογικό blog



Οι κατασχέσεις των πλοίων και οι δίκες για λαθρεμπόριο καυσίμων της πλοιοκτήτριας εταιρείας του Αγία Ζώνη ΙΙ 

Ενώ οι αρμόδιοι φορείς αναζητούν τα αίτια της βύθισης του «Αγία Ζώνη ΙΙ» και παράλληλα προσπαθούν να περιορίσουν τη ρύπανση στο Σαρωνικό, στο φως της δημοσιότητας έρχονται αποκαλύψεις για την πλοιοκτήτρια εταιρεία του δεξαμενόπλοιου.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεση του το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής η συγκεκριμένη ναυτιλιακή εταιρεία στην οποία ηγείται ο Θεόδωρος Κουντούρης είχε κατηγορηθεί στον παρελθόν για λαθρεμπορία καυσίμων και μάλιστα δύο πλοία της είχαν κατασχεθεί από τις αρμόδιες αρχές.

Συγκεκριμένα τόσο το 2012 όσο και το 2013 η εταιρία είχε ερευνηθεί για λαθρεμπορία. Πρωτόδικα ο πλοιοκτήτης είχε καταδικαστεί, ωστόσο στη συνέχεια εκδόθηκε από το Συμβούλιο Εφετών απαλλακτικό βούλευμα.

Ο υπουργός Ναυτιλίας, Παναγιώτης Κουρουμπλής, μιλώντας στο ΣΚΑΙ αναφέρθηκε στο γεγονός της κατάσχεσης των δυο πλοίων για λαθρεμπόριο, σημειώνοντας ότι «όταν η επιχείρηση τελειώσει, τα πάντα θα ελεγχθούν».

Ακόμη τόνισε ότι πάνω στο πλοίο την ώρα της βύθισης ήταν μόλις δυο άτομα ενώ κανονικά θα έπρεπε να είναι περισσότερα. Και αυτό είναι κάτι που ερευνούν οι αρχές καθώς, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα καταγγελίες το προσωπικό ασφαλείας θα έπρεπε να είναι τέσσερα άτομα.

πηγή tvxs






Πέμπτη, 14 Σεπτεμβρίου 2017

Ο προγραμματισμένος θάνατος των προϊόντων


της Μαριάνθης Πελεβάνη

Στον πυροσβεστικό σταθμό της πόλης Livemore στην Καλιφόρνια, βρίσκεται μια κοινή λάμπα που καίει αδιάκοπα από το 1901. Το 2001 μάλιστα, οι κάτοικοι της πόλης διοργάνωσαν ένα μεγάλο πάρτι για να γιορτάσουν το «αιώνιο» φως της.

Πρόκειται για έναν κοινό λαμπτήρα των 5 watt, από φυσητό γυαλί, που κατασκευάστηκε στα τέλη του 1890 από την Shelby Electric Company και αποδεικνύει περίτρανα, πως η αρχική σύλληψη των απανταχού εφευρετών, ήταν πάντοτε η δημιουργία των αγαθών που θα κρατούσαν για μια ζωή.

Γιατί όμως αυτή η λάμπα δεν παράχθηκε ποτέ μαζικά;

Η ιστορία

Το καρτέλ των εταιρειών παραγωγής λαμπτήρων, θορυβημένο από την παρουσία της ενοχλητικής λάμπας, σε συνάντηση του στη Γενεύη το 1924 αποφάσισε ότι ο λαμπτήρας αυτός ήταν ένα επιστημονικό ατύχημα και γι’ αυτό καθόρισε και επέβαλλε στις εταιρείες παραγωγής λαμπτήρων ότι η μέση διάρκεια τους δεν πρέπει να ξεπερνά τις 1.000 ώρες.

Συγκεκριμένα συστάθηκε ένα παγκόσμιο καρτέλ με το όνομα Pheobus από ευυπόληπτους επιχειρηματίες. Το σχέδιο τους ήταν να αναλάβουν τον έλεγχο της παραγωγής λαμπτήρων και ο καθένας τους θα έπαιρνε από ένα κομμάτι της παγκόσμιας αγοράς. Ανάμεσα στα μέλη του καρτέλ, καταγεγραμμένα στα πρακτικά που ανακαλύφθηκαν 80 χρόνια μετά, φιγουράρουν τα ονόματα των Philips (Ολλανδία), Osram (Γερμανία), General Electric (ΗΠΑ) και Compagnie des lampes (Γαλλία).

Το γεγονός αυτό αποτέλεσε επί της ουσίας την αρχή για την διάδοση της έννοιας της προγραμματισμένης βραχυβιότητας ή απαξίωσης (planned obsolescence), καθώς οι παραγωγοί άρχισαν να μειώνουν τη διάρκεια ζωής των προϊόντων με σκοπό να αυξήσουν την κατανάλωση.



Ο όρος βραχυβιότητα καταγράφηκε για πρώτη φορά σε οικονομικό επίπεδο το 1932 από τον Bernard London. Ο συγκεκριμένος ήταν μεσίτης μεγάλης οικονομικής επιφάνειας και ιδιαίτερα παθιασμένος με την ιδέα αυτή. Η ιδέα του για την βραχυβιότητα και τη βοήθεια που θα μπορούσε να προσφέρει ενόψει οικονομικής κρίσης κατατέθηκε σε μορφή πρότασης στην αμερικάνικη κυβέρνηση το 1930 (Ending the depression through planned obsolescence) και πραγματοποιώντας γενικές αναφορές σε δημόσια μέσα σχετικά με την επικρατούσα κατάσταση.

Στα κείμενά του ανέφερε ότι έπρεπε η τότε κυβέρνηση να ορίσει ημερομηνία λήξης σε όλα τα αγαθά, όπως στα παπούτσια, στα σπίτια, στις μηχανές και σε όλα τα προϊόντα που είναι παράγωγα της βιομηχανίας, της εξόρυξης και της αγροτικής παραγωγής γενικότερα. Αυτή η ημερομηνία λήξης θα ήταν τοποθετημένη στα προϊόντα όταν αυτά θα έβγαιναν από την παραγωγή την πρώτη φορά, και θα πωλούνταν και χρησιμοποιούνταν με τον παράγοντα της λήξης τους, γνωστό προς τον καταναλωτή. Ύστερα από το πέρας της εκάστοτε ημερομηνίας, τα προϊόντα αυτά θα θεωρούνταν νομικά νεκρά, θα περνάνε από έλεγχο της διορισμένης από την κυβέρνηση επιτροπής και θα καταστρέφονται σε περίπτωση εξάπλωσης της ανεργίας. Νέα προϊόντα θα ρέουν διαρκώς από τα εργοστάσια και τις αγορές, για να αντικαταστήσουν τα ξεπερασμένα, και οι τροχοί της βιομηχανίας θα συνεχίσουν να κινούνται, κρατώντας την ανεργία ρυθμισμένη και σε ασφαλή επίπεδα για τις μάζες.



Επί της ουσίας ο Bernard London οραματίζονταν την εξισορρόπηση της εργασίας και του κεφαλαίου και επιθυμούσε με την πρόταση του αυτή, οι βιομηχανίες να παράγουν διαρκώς αγαθά, το καταναλωτικό κοινό να τα απορροφάει κι έτσι θα λυνόταν το πρόβλημα της ανεργίας. Η πρόταση θεωρήθηκε τότε πολύ ριζοσπαστική και απορρίφθηκε από την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ωστόσο, παρόλο που η πρώτη αναφορά έγινε το 1932, η έννοια της προγραμματισμένης απαξίωσης ή βραχυβιότητας (planned obsolescence) έγινε ευρέως γνώστη μέσω του Brooks Stevens, ο οποίος μίλησε γι' αυτήν σε ένα συνέδριο στην Μινεάπολις το 1954. Συγκεκριμένα το συνέδριο είχε ως όνομα την ίδια την έννοια της βραχυβιότητας και χρησιμοποίησε την έκφραση που έμελλε να χαράξει την πορεία της παγκόσμιας παραγωγής στα επόμενα χρόνια: «Planned obsolescence is instilling in the buyer the desire to own something a little newer, a little better, a little sooner than is necessary». Με λίγα λόγια η προγραμματισμένη βραχυβιότητα εμφυτεύει την ανάγκη στον καταναλωτή να αποκτήσει κάτι λίγο πιο καινούριο, λίγο πιο καλό, λίγο νωρίτερα από ότι το έχει πραγματικά ανάγκη.

Η φράση αυτή έγινε πολύ γρήγορα γνωστή και πάρα πολλές βιομηχανίες ασπάστηκαν την λογική αυτήν στην παραγωγή των προϊόντων τους. Μάλιστα, έγινε τόσο ευρέως διαδεδομένη που κάποιες εταιρίες τη χρησιμοποιούσαν στις διαφημίσεις τους με τον ακριβώς αντίθετο τρόπο, όπως η Volkswagen, η οποία το 1959 στην διαφημιστική της καμπάνια καταδίκαζε την έννοια και ανέφερε χαρακτηριστικά: «We don't change a car for the sake of change».

Το 1960 ο πολιτικός αναλυτής Vance Packard δημοσίευσε ένα κείμενο με τίτλο «The Waste Makers», προωθώντας την ιδέα ότι η νέα αυτή μόδα στην παραγωγή προάγει τη δημιουργία μιας καταναλωτικής τάξης, που θα είναι κατά βάση σπάταλη, υπερχρεωμένη και μονίμως δυσαρεστημένη. Ο Packard χώρισε τη βραχυβιότητα σε δύο κατηγορίες: στην λειτουργική βραχυβιότητα και στην επιθυμητή βραχυβιότητά που ονόμασε επίσης και ψυχολογική. Με τη δεύτερη ο παραγωγός προσπαθεί να φθίνει την αξία του προϊόντος στο μυαλό του καταναλωτή. Ο Packard χρησιμοποίησε την έκφραση ενός βιομηχανικού σχεδιαστή που έλεγε: «Ο σχεδιασμός είναι μια προσπάθεια για συνεισφορά στην αλλαγή. Όταν δεν είναι εφικτή καμία πραγματική αλλαγή να γίνει, τότε ο μόνος τρόπος για να δοθεί η ψευδαίσθηση της αλλαγής είναι μέσω του styling».

Αν ποτέ η κατανάλωση σταματήσει, το σύστημα θα καταρρεύσει;


«Σκοπός των επιχειρήσεων που υιοθετούν την τακτική της βραχυβιότητας, είναι να οδηγήσουν τους καταναλωτές στην αγορά νεότερων προϊόντων με την μείωση του κύκλου ζωής τους, ώστε να αυξάνεται συνεχώς η ζήτηση των αγαθών τους. Αυτό γίνεται μέσω μιας δραματικής αλλαγής στις μεθόδους παραγωγής όλων των αγαθών και τη διαθεσιμότητα των αγαθών αυτών στην αγορά», όπως εξηγεί ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιά, ∆ημήτρης Σταυρουλάκης.

Με λίγα λόγια, λοιπόν, η βραχυβιότητα είναι η οικονομική και πολιτισμική βάση της σύγχρονης καταναλωτικής κοινωνίας. Είναι το «κλειδί» για την αέναη κυκλική κατανάλωση που χρειάζεται το σύστημα για να διατηρείται.



Έτσι σήμερα κανένα προϊόν και ποτέ, δεν κατασκευάζεται με στόχο τη διάρκεια, λόγω της αναγκαιότητας διατήρησης αυτής της «κυκλικής κατανάλωσης». Δηλαδή κάθε τι, πρέπει να χαλάει μετά από ορισμένο χρόνο, ώστε να χρειάζεται συντήρηση ή αντικατάσταση και με αυτόν τον τρόπο να ενισχύεται η οικονομική κατανάλωση.

Τα προϊόντα προγραμματίζονται με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ζωής και τη θνησιγένεια να έχει ενσωματωθεί στο DNA κάθε συσκευής, κινητού τηλεφώνου, ηλεκτρονικού υπολογιστή, tablet, αυτοκινήτου, ηλεκτρικής συσκευής, προκειμένου να αναγκάζεται ο καταναλωτής να καταναλώνει στο διηνεκές. Και βέβαια, οι χώρες του τρίτου κόσμου να υποδέχονται τόνους από ηλεκτρονικά απόβλητα που προέρχονται από τον «πολιτισμένο» δυτικό πολιτισμό, παρά τις απαγορεύσεις του Διεθνούς Δικαίου. Χώρες που τους έχει επιβληθεί ο ρόλος ενός παγκοσμίου σκουπιδοτενεκέ.



Για κάθε παρτίδα προϊόντων ακόμη και για αυτόνομα από χρήση ενέργειας αντικείμενα (έπιπλα, εργαλεία), υπάρχει ένας σαφής προγραμματισμός για τη θνησιγένειά τους. Τα προϊόντα, είτε χαλούν, είτε καθίστανται ασύμβατα με άλλα συστήματα, είτε χάνουν την αξία τους ως «ντεπασέ». Αυτό σχετίζεται περισσότερο με την ψυχολογική απαξίωση (psychological obsolescence) ενός προϊόντος.

Έτσι η αγορά κατάφερε οι άνθρωποι να ενδιαφέρονται περισσότερο για την εμφάνιση των προϊόντων, για το τι είναι καινούργιο, μοντέρνο, ωραίο και πιο εξελιγμένο από πριν. Αντικαθιστούν προϊόντα που ήδη έχουν με νεότερα τα οποία προσφέρουν κάθε φορά κάτι παραπάνω. Η διαφήμιση και το μάρκετινγκ προωθούν ακριβώς αυτή την ιδέα δελεάζοντας τους καταναλωτές να επιθυμούν νέα βελτιωμένα προϊόντα. Παρουσιάζουν τα αγαθά με τέτοιο τρόπο ώστε να τους αναγκάζουν εμμέσως -πολλές φορές και με υποσυνείδητα μηνύματα- να αγοράσουν τα νέα αγαθά. Άλλωστε είναι δύο επιστήμες (;) που δημιουργήθηκαν μέσω της ιδέας της προγραμματισμένης βραχυβιότητας.

Μάλιστα οι επιστήμονες που αναλύουν το φαινόμενο πάνε ακόμη παραπέρα μιλώντας ακόμη και για σχεδιασμό χρόνου ζωής υπηρεσιών ή και των οικόσιτων ζώων (pets) μέσω εμβολιασμού, μάλλον «υπερεμβολιασμού» που προκαλούν καρκίνους στα 5 χρόνια της ζωής του σκύλου ή της γάτας. Και τούτο για να αναγκαστεί ο ιδιοκτήτης να αγοράσει καινούργιο.

Η εμπορική δύναμη της βιομηχανικής καταναλωτικής αγοράς και ο εκσυγχρονισμός μπορεί άλλωστε να απαξιώσει όχι μόνο τα προϊόντα, αλλά ακόμα και πολιτιστικά στοιχεία, όπως τις παραδόσεις, τις γλώσσες, τις γνώσεις, τις δεξιότητες.

Η συνωμοσία του λαμπτήρα

Είναι προφανές πως όλα αυτά δεν είναι θεωρία συνωμοσίας που κάποιοι, κάποτε πίστευαν. Κάνοντας έρευνα για την ταινία της «Η Ιστορία των Πραγμάτων», η Annie Leonard ανακάλυψε πως από τα υλικά που ρέουν μέσω της οικονομίας του καταναλωτισμού, μόνο 1% παραμένει σε χρήση έξι μήνες μετά την πώληση. Ακόμα και τα αγαθά που θα περιμέναμε να διαρκέσουν περισσότερο, σύντομα καταδικάζονται σε αχρηστία είτε επειδή είναι προσχεδιασμένη η αχρήστευσή τους, είτε επειδή θεωρείται πως βγαίνουν εκτός μ
όδας.
  
 

Ο Χάρης Ναξάκης, συγγραφέας και καθηγητής οικονομικών στο ΤΕΙ Ηπείρου, στο κείμενό του «Προγραμματισμένη Βραχυβιότητα Το πραγματικό πρόσωπο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης», αναφέρει παραδείγματα προγραμματισμένου θανάτου προϊόντων, όπως εκτυπωτές που έχουν ενσωματωμένο ένα τσιπάκι, το οποίο μετρά τον αριθμό των εκτυπωμένων σελίδων και δίνει εντολή για μπλοκάρισμα του εκτυπωτή, όταν αυτές υπερβούν έναν εκ των προτέρων καθορισμένο από τον κατασκευαστή αριθμό. Ένας πολύ έξυπνος τρόπος αχρήστευσης του εκτυπωτή, ώστε ο χρήστης του να αναγκασθεί να αγοράσει καινούργιο. Άλλο παράδειγμα: Οι επιστήμονες της χημικής βιομηχανίας Dupont ανακαλύπτουν στο εργαστήριο μια άφθαρτη κλωστή, μια συνθετική ίνα νάιλον και με αυτή κατασκευάζουν ένα νάιλον καλσόν με μεγάλη διάρκεια ζωής. Η καινοτομία αυτή ποτέ δεν θα πάρει τον δρόμο της μαζικής παραγωγής ανθεκτικών καλτσών. Η διοίκηση της εταιρείας έδωσε την εντολή της απόκρυψης της και της αντικατάστασής της με μια συνθετική ίνα λιγότερο ανθεκτική, με προγραμματισμένη την ημερομηνία θανάτου της.

Το Ντοκιμαντέρ «Οι Πυραμίδες της Σπατάλης - Συνωμοσία του Λαμπτήρα» διηγείται την ιστορία της «συνωμοσίας του λαμπτήρα» από την αφετηρία της το 1920 μέχρι και σήμερα, προβάλλοντας το συνεχώς αναπτυσσόμενο πνεύμα αντίστασης των καταναλωτών, αλλά και την αντιστοιχία ανάμεσα στα απεριόριστα υλικά αγαθά και τον – ορισμένου χρόνου ζωής – πλανήτη μας.






Μύθοι και πραγματικότητα για τα μεταλλεία στη Β.Α. Χαλκιδική




του Κυριάκου Π. Παναγιωτόπουλου*

Η επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Β. Α. Χαλκιδική βρίσκεται στο επίκεντρο της επικαιρότητας για περισσότερο από μια δεκαετία γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα ενδιαφέρει την κοινή γνώμη και ιδιαίτερα τους κατοίκους της περιοχής. Η όποια συζήτηση όμως τις περισσότερες φορές είναι μονομερής, επιφανειακή ή ελλιπής και δεν καλύπτει το θέμα από όλες τις πλευρές. 

Επομένως, οποιαδήποτε συζήτηση γι’ αυτό το θέμα θα πρέπει να περιλαμβάνει κατά το δυνατόν αφ’ ενός όλη αυτή τη χρονική περίοδο δηλαδή, από την ημέρα κατά την οποία το Ελληνικό δημόσιο παραχώρησε την περιοχή για μεταλλευτική εκμετάλλευση σε ιδιώτες μέχρι σήμερα και αφ’ ετέρου όλα όσα σχεδιάζονται να γίνουν και τις επιπτώσεις που αυτά θα προκαλέσουν στο γενικότερο περιβάλλον και στους κατοίκους της περιοχής και όχι μόνο.

Με το Ν.3220/2004 επικυρώθηκε σύμβαση μεταξύ του Ελληνικού δημοσίου και της νεοσύστατης εταιρείας Ελληνικός Χρυσός ΑΕ (ΕΧ) που υπογράφηκε το Δεκέμβριο του 2003 και προέβλεπε την παραχώρηση έκτασης 317.000 στρεμμάτων στη Β.Α. Χαλκιδική για μεταλλευτική εκμετάλλευση μαζί με τον ακίνητο και κινητό εξοπλισμό της προηγούμενης μεταλλευτικής εταιρείας (TVX) έναντι 11 εκατομμυρίων ευρώ. Αξίζει να αναφερθεί ότι η αναγραφή των περιουσιακών στοιχείων που παραχωρήθηκαν στην ΕΧ καλύπτει περίπου 200 σελίδες της ανωτέρω σύμβασης. Η παραχωρηθείσα έκταση αποτελείται από δάσος σε ποσοστό μεγαλύτερο από 90 %. Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (201745/26-7-2011) εγκρίθηκε η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) που κατέθεσε η ΕΧ (2010) και τέθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι υλοποίησης του έργου, τελικά, σε μια έκταση 264.000 στρεμμάτων.

Το όλο έργο περιλαμβάνει τέσσερα υποέργα α) των Σκουριών, β) της Ολυμπιάδας, γ) του Μαντέμ Λάκκου και δ) του Στρατωνίου. Το κείμενο που ακολουθεί θα περιοριστεί μόνο στο υποέργο των Σκουριών λόγω του ότι το συγκεκριμένο υποέργο είναι κατά πολύ μεγαλύτερο από τα υπόλοιπα, περιλαμβάνει για πρώτη φορά στην περιοχή επιφανειακή εξόρυξη και θα προκαλέσει, εφόσον υλοποιηθεί, ιδιαίτερα σοβαρές και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις.

Οι επιπτώσεις

Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος της σχεδιαζόμενης μεταλλευτικής δραστηριότητας στις Σκουριές και οι επιπτώσεις της στην ευρύτερη περιοχή, κρίνεται μάλλον απαραίτητο να αναφερθούν επιγραμματικά όλες οι φάσεις αυτής της επέμβασης καθώς και οι αναμενόμενες επιπτώσεις. Για να μην υπάρξει καμία αμφισβήτηση των στοιχείων που θα δοθούν στη συνέχεια, διευκρινίζεται ότι όλα τα ποσοτικά στοιχεία που θα αναφερθούν προέρχονται από την Κύρια Μελέτη της ΜΠΕ (εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά) και σε παρένθεση θα δίνεται η σελίδα ή ο πίνακας της ΜΠΕ που αυτά αναγράφονται, ώστε να μπορεί να ελεγχθεί η ακρίβειά τους.

Το προς εξόρυξη και εκμετάλλευση πέτρωμα στις Σκουριές ανέρχεται σε 146,2 εκατομμύρια τόνους, από τους οποίους 66,9 εκατομμύρια τόνοι θα εξορυχτούν επιφανειακά και το υπόλοιπο υπόγεια (σελ. 5.3-68) και η μέση περιεκτικότητά του σε χρυσό είναι 0,89 γραμμάρια ανά τόνο και σε χαλκό 0,56 % (Πίνακας 5.3.3-1). Το πέτρωμα περιέχει επίσης θειούχες ενώσεις βαρέων μετάλλων (ΒΜ) όπως αντιμονίου, αρσενικού, βαρίου, καδμίου, χρωμίου, χαλκού, σιδήρου, μαγγανίου, νικελίου, μολύβδου, ψευδαργύρου, κ.ά. Επιπλέον στο πέτρωμα περιέχεται μια μορφή αμιάντου (τρεμολίτης) σε ποσοστά 3 % που στα απόβλητα εμπλουτισμού θα ανέρχεται σε 8 % καθώς και χαλαζίας σε ποσοστά 40 % στο πέτρωμα και 26 % στα απόβλητα (σελ. 5.3-109).

Οι φάσεις της σχεδιαζόμενης επέμβασης

Οι φάσεις της σχεδιαζόμενης επέμβασης και οι άμεσες συνέπειές τους μπορούν σε αδρές γραμμές να αναφερθούν ως ακολούθως:

α) αποψίλωση του δάσους σε μια έκταση μεγαλύτερη των 2.500 στρεμμάτων (Πίνακας 5.10.1-1) το μεγαλύτερο μέρος της οποίας έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Η αποψίλωση γίνεται με ολοκληρωτική εκρίζωση των δένδρων ώστε να μην υπάρχει περίπτωση να βλαστήσουν εκ νέου οι ρίζες. Περαιτέρω σχολιασμός νομίζω ότι δε χρειάζεται.

β) επιφανειακή εξόρυξη (Πίνακας 5.1.2-2) του πετρώματος που προγραμματίζεται να ανέλθει σε 24.000 τόνους ημερησίως (Πίνακας 5.3.3-1) και θα επιτυγχάνεται με εκσκαφή και ανατινάξεις (Πίνακας 5.3.2-4). Η ημερήσια χρησιμοποίηση εκρηκτικών θα κυμαίνεται από 4 έως 6 τόνους (Πίνακας 5.3.2-5) ενώ ο κρατήρας που θα δημιουργηθεί κατά την εξόρυξη θα έχει διάμετρο 705 και βάθος 220 μέτρα (σελ. 5.3-10). Σε άλλο σημείο της ΜΠΕ (Παράρτημα VII, σελ. 15) όμως αναφέρεται ‘θα γίνει συνδυασμός μιας επιφανειακής εκμετάλλευσης μεσαίου (300 m) ή μεγαλύτερου (400 m) βάθους ακολουθούμενη από υπόγεια εκμετάλλευση….’. Ο αναγνώστης μπορεί να αξιολογήσει αυτή την ασυμφωνία που μόλις αναφέρθηκε για το βάθος του επιφανειακού ορύγματος. ‘Οι εργασίες στο όρυγμα εκτελούνται 7 ημέρες την εβδομάδα, σε 24ωρη βάση, σε τρεις 8ωρες βάρδιες’. Η επιφανειακή εξόρυξη θα διαρκέσει 11 χρόνια και θα ακολουθήσει υπόγεια εκμετάλλευση για άλλα 20 χρόνια.

γ) όρυξη 9 υδρογεωτρήσεων περιμετρικά του κρατήρα και μέχρι βάθους 790 μέτρων (= 140 μέτρα χαμηλότερα από την επιφάνεια της θάλασσας), για προ-αποστράγγιση του μεταλλείου (σελ. 5.3-87) ώστε η απόληψη του πετρώματος να γίνεται εν ξηρώ και για άντληση νερού που θα χρησιμοποιηθεί για τις ανάγκες του εργοστασίου εμπλουτισμού. Η ΜΠΕ προβλέπει επανεισπίεση του νερού που θα πλεονάζει. Η συνεχής άντληση νερού από προοδευτικά μεγαλύτερα βάθη, θα προκαλέσει υποβιβασμό της υπεδάφειας στάθμης νερού (κώνος αποστράγγισης) σε μια έκταση με διαστάσεις 4,5x3,2 χιλιομέτρων (= 14.400 στρέμματα [σελ. 7.10-33]). Άμεσο αποτέλεσμα θα είναι η αποστράγγιση του βουνού και η υποβάθμιση και καταστροφή του δάσους πολύ πέραν της περιοχής που ήδη αποψιλώθηκε. Κατά τη διάρκεια των βροχοπτώσεων, στην επιφάνεια του γυμνού πλέον εδάφους το νερό θα απορρέει επιφανειακά, συχνά θα εμφανίζονται πλημμυρικά επεισόδια και θα προκαλούνται έντονες διαβρώσεις. Επιπλέον, θα προκληθεί εξαφάνιση πηγών, μείωση της ροής ρεμάτων και ποταμών και ουσιαστική αχρήστευση υδρογεωτρήσεων που χρησιμοποιούνται για ύδρευση κατοίκων και επισκεπτών και άρδευση καλλιεργειών. Εξ άλλου και στη ΜΠΕ (σελ. 7.10-33) δηλώνεται ρητά ότι: ‘Σχετικά με τους συμβάλλοντες του ποταμού Χαβρία (ρέμα Παναγιάς και ρέμα Ξινονέρι), αυτοί ……. εκτιμάται ότι θα υποστούν ελαφρά μείωση πηγαίων αναβλύσεων…’.

δ) μεταφορά - λειοτρίβηση - χημική επεξεργασία (εμπλουτισμός) του πετρώματος. Τα χημικά αντιδραστήρια που προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν, τα οποία δεν είναι καθόλου ‘αθώα’ ή ακίνδυνα, είναι η νατριούχος ισοπροπυλική ξανθάτη, το Aeropromoter, η μεθυλ-ισοβουτυλ-καρβινόλη και κροκιδωτικά μέσα.

ε) το τελικό προϊόν θα είναι μόλις το 1,97 % του πετρώματος ενώ το υπόλοιπο (= 98,03 %) του πετρώματος θα είναι τα απόβλητα εμπλουτισμού (σελ. 5.3-68). Με άλλα λόγια ένα μέρος του βουνού απλά θα μετατραπεί σε απόβλητο και θα μεταφερθεί σε κοντινή απόσταση στις λίμνες απόθεσης, όπου θα παραμείνει τοξικό για πάντα.

στ) κατασκευή δύο φραγμάτων ύψους αντίστοιχα 131 και 143 μέτρων (Πίνακες 5.3.4-4 και 5.3.4-5) με τη χρησιμοποίηση αποβλήτων εξόρυξης ώστε να δημιουργηθούν λίμνες απόθεσης στις οποίες θα αποτεθούν τα απόβλητα της επεξεργασίας (εμπλουτισμού) που θα έχουν όγκο 44 εκατομμύρια κυβικά μέτρα (Πίνακες 5.3.4-4 και 5.3.4-5). Αξίζει να αναφερθεί ότι τα γιγαντιαία αυτά χωμάτινα φράγματα θα κατασκευαστούν σε μια ιδιαίτερα σεισμογόνο περιοχή που μόνο κατά τον 20ό αιώνα έχει δώσει 3 σεισμούς με ένταση μεγαλύτερη των 7 R (Παράρτημα Χ, σελ. 23). Ένας από αυτούς τους σεισμούς (1932) ισοπέδωσε στην κυριολεξία κάποια χωριά της περιοχής με εκατοντάδες θύματα. Ποια θα είναι άραγε η τύχη αυτών των φραγμάτων και του τοξικού περιεχομένου τους αν κάτι παρόμοιο επαναληφθεί στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον;

Καθ’ όλη τη διάρκεια της επιφανειακής εξόρυξης (11 έτη), θα παράγεται σκόνη πετρώματος που θα ανέρχεται σε 2.162 τόνους ανά ώρα στους χώρους του μεταλλείου (Πίνακας 5.3.9-2) και σε 954 τόνους ανά ώρα (Πίνακας 5.3.9-3) κατά τις φορτοεκφορτώσεις στους χώρους απόθεσης του πετρώματος. Τα τεμαχίδια αυτής της σκόνης περιέχουν, όπως και το πέτρωμα, ΒΜ, τρεμολίτη και χαλαζία. Οι τεράστιες αυτές ποσότητες σκόνης θα μετακινούνται με τον άνεμο και θα αποθέτονται ως ξηρή απόθεση στην επιφάνεια του εδάφους, στα επιφανειακά νερά, στη θάλασσα και στο υπέργειο τμήμα των φυτών. Η απόσταση στην οποία θα διασπαρθεί η σκόνη δεν είναι γνωστή αλλά έχουμε το δεδομένο της σκόνης από τη Σαχάρα που καλύπτει απόσταση περίπου 1000 χιλιομέτρων πριν αποτεθεί στη χώρα μας. Επομένως τα προβλήματα από τη σκόνη δεν αφορούν μόνο τους κατοίκους της περιοχής των μεταλλείων αλλά και αυτούς που διαμένουν σε αρκετά μεγάλες αποστάσεις από τις Σκουριές. Επίσης η σκόνη που θα κυκλοφορεί στην ατμόσφαιρα μπορεί να μετακινηθεί με το νερό της βροχής και να προκαλέσει ρύπανση του εδάφους και των φυτών.

Τα απόβλητα εξόρυξης και εμπλουτισμού, κατά την επαφή τους με το νερό και την έκθεσή τους στον ατμοσφαιρικό αέρα, αποδίδουν χημικά ιόντα που προκαλούν τις όξινες απορροές (στραγγίσματα) και οδηγούν σε οξίνιση του εδάφους και επιβάρυνση του εδάφους και των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων με ΒΜ. Η χρησιμοποίηση για άρδευση ρυπασμένου με ΒΜ επιφανειακού ή υπόγειου νερού, επιτείνει τη ρύπανση του εδάφους ενώ η χρησιμοποίησή του ως πόσιμου από ζώα και ανθρώπους, οδηγεί σε συσσώρευση ΒΜ στον οργανισμό τους η οποία έχει πολύ δυσμενείς επιδράσεις στην υγεία τους.

Η οξίνιση του εδάφους και η αυξημένη περιεκτικότητά του σε ΒΜ θα καταστήσουν το έδαφος ακατάλληλο να χρησιμοποιηθεί ως ενδιαίτημα από οργανισμούς και μικροοργανισμούς καθώς επίσης και ως υπόστρωμα ανάπτυξης φυτών. Θα πρέπει εδώ να αναφερθεί ότι για το σχηματισμό εδάφους, πάχους περίπου ενός μέτρου απαιτείται διάστημα χιλιάδων χρόνων.

Έχει βρεθεί, σχεδόν σε όλες τις χώρες που λειτουργούν ή λειτουργούσαν μεταλλεία χρυσού ότι, εδάφη που γειτνιάζουν με μεταλλεία ή βρίσκονται ακόμη και σε μεγάλη απόσταση από αυτά, παραμένουν ρυπασμένα με ΒΜ για αρκετές 10-ετίες ή και 100-ετίες μετά τη διακοπή λειτουργίας των μεταλλείων.

Μεγάλος αριθμός επιστημονικών - ερευνητικών εργασιών απαντάται στη διεθνή βιβλιογραφία που αφορούν τις επιπτώσεις μεταλλευτικών δραστηριοτήτων, ιδιαίτερα εκείνων που ασχολούνται με την απόληψη χρυσού, κατά τη διάρκεια αλλά και πολλές δεκαετίες μετά τη διακοπή της λειτουργίας των μεταλλείων. (Η παράθεση όλων αυτών των βιβλιογραφικών πηγών δεν μπορεί να γίνει στο παρόν κείμενο αλλά είναι διαθέσιμες σε κάθε ενδιαφερόμενο). Σε κάθε περίπτωση αναφέρεται πολύ αυξημένη ρύπανση με ΒΜ των εδαφών, των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων, της φυσικής βλάστησης και των καλλιεργούμενων φυτών και εισαγωγή των ΒΜ στην τροφική αλυσίδα που σωρευτικά έχουν ανεπιθύμητες και σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων.

Τα φυτά που καλλιεργούνται στη Β.Α. Χαλκιδική (ελιές, άμπελος, σιτηρά, λαχανοκομικά, οπωροφόρα, χορτοδοτικά, κ.ά.) έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία και εμφανίζουν συμπτώματα τοξικότητας όταν στο περιβάλλον ανάπτυξής τους παρατηρούνται αυξημένες συγκεντρώσεις ΒΜ. Είναι επομένως προφανές και πέραν πάσης αμφισβήτησης ότι, η σχεδιαζόμενη μεγάλης κλίμακας επέκταση των μεταλλευτικών δραστηριοτήτων στην περιοχή των Σκουριών θα έχει πολύ δυσμενείς και μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στη Γεωργία, στην Κτηνοτροφία, στην Υλοτομία, στη Μελισσοκομία και στην Αλιεία που ασκούν οι κάτοικοι της περιοχής.

Κατά συνέπεια, τελικό και αδιαμφισβήτητο αποτέλεσμα της σχεδιαζόμενης επέκτασης της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Β. Α. Χαλκιδική θα είναι η πλήρης απαξίωση της αγροτικής παραγωγής και των συναφών δραστηριοτήτων λόγω 

α) της μειωμένης ποσότητας και της υποβαθμισμένης ποιότητας των παραγόμενων φυτικών και ζωικών προϊόντων, 
β) της μειωμένης επιδότησης των αγροτικών προϊόντων που θα παράγονται σε υποβαθμισμένες περιοχές, σύμφωνα με τη νέα Κ.Α.Π., 
γ) της αδυναμίας κατανάλωσης ακόμη και των προϊόντων που θα παράγουν οι ίδιοι οι κάτοικοι της περιοχής και 
δ) της αναγκαστικής αλλαγής του τρόπου ζωής των κατοίκων. Αξίζει να αναφερθεί ότι πολλά γεωργικά προϊόντα της Χαλκιδικής έχουν χαρακτηριστεί ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ.

Όμως, σε μια περιοχή που η ατμόσφαιρα, το νερό και τα γεωργικά προϊόντα μπορεί να είναι δυνάμει ρυπασμένα, στην οποία θα γίνονται συχνές ανατινάξεις και θα κυκλοφορούν στην ατμόσφαιρα τόνοι τοξικής σκόνης, κανείς δε θα θέλει να επισκεφθεί, κανείς δε θα την επιλέγει ως τουριστικό προορισμό. Επομένως, πολύ σημαντικές θα είναι οι επιπτώσεις της επέκτασης της μεταλλευτικής δραστηριότητας στον τουρισμό που είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένος στους παραλιακούς οικισμούς της περιοχής (Ολυμπιάδα, Στρατώνι, Ιερισσός, Ν. Ρόδα, Αμμουλιανή, Ουρανούπολη, Δεβελίκι και Πυργαδίκια) όπως και στον αριθμό των επισκεπτών / προσκυνητών του Αγίου Όρους.

Για όλους τους προηγούμενους λόγους μεγάλος αριθμός ανεξάρτητων επιστημονικών φορέων έχει ταχθεί εναντίον της επέκτασης της μεταλλευτικής δραστηριότητας θεωρώντας ότι υπερβαίνει τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής, θα προκαλέσει μη αναστρέψιμη καταστροφή του περιβάλλοντος, θα οδηγήσει σε οικονομικό μαρασμό της περιοχής και θα έχει ως αποτέλεσμα σοβαρά προβλήματα στην υγεία κατοίκων, επισκεπτών και ιδιαίτερα των εργαζομένων στα μεταλλεία

Ορισμένοι από τους επιστημονικούς φορείς που τάχθηκαν αρνητικά στην σχεδιαζόμενη επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας είναι το Συμβούλιο Περιβάλλοντος και το Πρυτανικό Συμβούλιο του ΑΠΘ, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος/Τμήμα Κεντρικής Μακεδονίας, η Γεωπονική Σχολή του ΑΠΘ, η Σχολή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, το Τμήμα Τουριστικών Επιχειρήσεων του ΤΕΙ Θεσσαλονίκης, ο Σύνδεσμος Γεωλόγων Μελετητών, το Συνδικάτο Εργαζομένων στο ΙΓΜΕ, η Ένωση Ιατρών Νοσοκομείου και Κέντρων Υγείας Ν. Χαλκιδικής, η Ομοσπονδία Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδας.

Οι κάτοικοι της περιοχής και όχι μόνο μετά την ενημέρωσή τους για το τι πρόκειται να συμβεί, αντέδρασαν και συνεχίζουν να αντιδρούν στην καταστροφή του τόπου τους, στην απώλεια των περιουσιών τους, στην υποβάθμιση της ζωής και της υγείας τους.

Πέρα από όσα αναφέρθηκαν μέχρι τώρα, σε όλη τη Β. Α. Χαλκιδική υπάρχουν δεκάδες αρχαιολογικοί και ιστορικοί χώροι σημαντικής αξίας (π.χ. σοβαρές ενδείξεις για τον τάφο του Αριστοτέλη στα Αρχαία Στάγειρα, πρόσφατα ανακαλυφθέντες αρχαιολογικοί χώροι στις Σκουριές, που η απομάκρυνσή τους από την περιοχή, όπως σχεδιαζόταν, έχει ανασταλεί με απόφαση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου). Η ανάδειξη όλων αυτών των αρχαιολογικών και ιστορικών χώρων θα αυξήσει επιπλέον τον αριθμό των επισκεπτών/τουριστών στην περιοχή αυξάνοντας το εισόδημα και το επίπεδο ζωής των κατοίκων.

Οι μύθοι

Το κείμενο θα ήταν ημιτελές αν δεν αναφερόταν και κάποιες απόψεις που επικαλούνται όσοι διάκεινται ευμενώς στη σχεδιαζόμενη επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Β.Α. Χαλκιδική. Τα κυριότερα επιχειρήματα, μύθους θα τα έλεγα, που χρησιμοποιούνται υπέρ της επέκτασης της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Β.Α. Χαλκιδική και η αντίκρουση/σχολιασμός τους δίνονται στη συνέχεια:

1ος Μύθος: Η μεταλλευτική δραστηριότητα ασκείται στην περιοχή από την αρχαιότητα, επομένως μπορεί να συνεχιστεί. Είναι αλήθεια ότι ένα μέρος αυτής της περιοχής έχει μακραίωνα ιστορία ως μεταλλευτική ζώνη. Αλλά ο βαθμός και οι μέθοδοι εκμετάλλευσης που εφαρμοζόταν σε παλαιότερες χρονικές περιόδους διαφέρουν πάρα πολύ από αυτές που σχεδιάζεται να εφαρμοστούν. Μεταξύ του χθες και του αύριο υπάρχει μια τεράστια διαφορά κλίμακας. Σε παλαιότερες περιόδους τα προς εκμετάλλευση μέταλλα βρισκόταν σε υψηλές αναλογίες και όχι σε κλάσματα του γραμμαρίου ανά τόνο όπως τα προς εκμετάλλευση πετρώματα στις Σκουριές. Επίσης, τα τεχνικά μέσα που είχαν στη διάθεσή τους δεν τους επέτρεπαν να εξορύσσουν πολύ μεγάλες ποσότητες πετρώματος/μεταλλεύματος. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η ποσότητα που εξορυσσόταν στο παρελθόν κατά τη διάρκεια ενός χρόνου τώρα σχεδιάζεται και είναι τεχνικά δυνατό, να εξορύσσεται σε ένα 24ωρο. Επιπλέον, δεν εφαρμόσθηκε ποτέ στην περιοχή επιφανειακή εξόρυξη ούτε χρειάστηκε να αποστραγγιστεί μια ολόκληρη περιοχή που σήμερα τροφοδοτεί με νερό περίπου τη μισή Χαλκιδική.

2ος Μύθος: Τέτοιου είδους δραστηριότητες ασκούνται σε άλλες χώρες, γιατί όχι και εδώ. Όσοι αναφέρουν τέτοια παραδείγματα αποκρύπτουν σε τι είδους περιοχές υπάρχουν τέτοια έργα και πόσο απέχουν αυτά από κατοικημένες περιοχές. Εκεί (πχ Καναδάς, Σκανδιναβικές Χώρες) τέτοιες δραστηριότητες αναπτύσσονται σε σημεία που απέχουν 100-άδες χιλιόμετρα από κατοικημένες περιοχές. Λόγω των συχνών ‘ατυχημάτων’ που προκλήθηκαν και σε αυτές τις περιοχές και τις αντιδράσεις των πολιτών για τις οικολογικές καταστροφές που προκλήθηκαν από τα ‘ατυχήματα’, οι χώρες αυτές θέσπισαν πολύ αυστηρότερους όρους ή απαγόρευσαν τη λειτουργία τέτοιων μονάδων. Αντίθετα, στην περίπτωση της Β. Α. Χαλκιδικής υπάρχουν οικισμοί (Μ. Παναγία, Παλαιοχώρι, Νεοχώρι) σε απόσταση 3-5 χιλιομέτρων από τις Σκουριές ενώ περίπου οι μισοί οικισμοί του Δήμου Αριστοτέλη απέχουν λιγότερο από 10 χιλιόμετρα από το επιφανειακό όρυγμα.

3ος Μύθος: Έχουμε χρυσό, γιατί να μην τον εκμεταλλευτούμε;  

Κατ’ αρχήν ίσως ο τίτλος της εταιρείας (Ελληνικός Χρυσός) να παραπλανά κάποιους καθώς το 95 % των μετοχών ανήκει σε πολυεθνική εταιρεία (ELDORADO GOLD) επομένως ο πιθανολογούμενος χρυσός δεν θα είναι ελληνικός. Σύμφωνα με την Κοινή Υπουργική Απόφαση (201745/26-7-2011) ‘Απαραίτητη προϋπόθεση για την αξιοποίηση …… είναι η εφαρμογή της Πυρομεταλλουργικής Μεθόδου Ακαριαίας Τήξης (Flash Smelting) …’. Από τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν πρόκειται να παράγεται μεταλλικός χρυσός όπως τουλάχιστον περιγράφεται στην παραπάνω ΚΥΑ, καθώς η μέθοδος της ακαριαίας τήξης που προτάθηκε από την ΕΧ και υπάρχει στην ΚΥΑ ως ‘απαραίτητη προϋπόθεση’ είναι διεθνώς ανεφάρμοστη. Επομένως, ακόμη και στην περίπτωση που η επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας προχωρήσει, καθαρός χρυσός δεν πρόκειται να παραχθεί στη Β.Α. Χαλκιδική. Θα παράγονται και θα εξάγονται συμπυκνώματα μετάλλων (χρυσού, αργύρου, κ.ά.) και επομένως δεν πρόκειται να έχει έσοδα το Ελληνικό Δημόσιο από αυτή τη δραστηριότητα.

4ος Μύθος: Ανάγκη για επενδύσεις: τίποτε από ότι θα κατασκευαστεί δε θα είναι χρήσιμο ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί μετά το πέρας της μεταλλευτικής δραστηριότητας (μέγιστη διάρκεια κατά τη ΜΠΕ 30 χρόνια) για άλλες οικονομικές δραστηριότητες. Απεναντίας εκείνο που θα μείνει θα είναι οι τεράστιες ποσότητες τοξικών αποβλήτων, το κατεστραμμένο δάσος και τα λιγοστά και ρυπασμένα νερά.
 

5ος Μύθος: Θέσεις εργασίας ιδιαίτερα σε περίοδο κρίσης: αναφέρεται συχνά ότι οι θέσεις εργασίας θα είναι περισσότερες από 5.000. Αλλά στη ΜΠΕ της ΕΧ αναφέρονται 1.300 άτομα από τον 9ο χρόνο λειτουργίας των μεταλλείων και μετέπειτα (Πίνακας 5.9.5-1). Δεν αναφέρεται όμως πουθενά ούτε λέγεται από κανέναν από τους υποστηρικτές της επέκτασης της μεταλλευτικής δραστηριότητας, πόσες θέσεις εργασίες θα χαθούν οριστικά από άλλες δραστηριότητες (τουρισμός και συναφή επαγγέλματα, γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία, μελισσοκομία, μεταποίηση, κατασκευές, κλ) που μπορούν να ασκούνται για πάντα. Εξ άλλου κανείς από όσους αντιτίθενται σε αυτήν την επέκταση, δε ζητά να διακοπούν οι μεταλλευτικές δραστηριότητες όπου αυτές ασκούνται από χρόνια και να χάσουν τη δουλειά τους εκατοντάδες εργαζόμενοι. Επιπλέον, σε κάθε περίπτωση απαιτείται ένας αριθμός εργαζομένων για τη συντήρηση και διαχείριση των εγκαταλειμμένων στοών και των όξινων απορροών. 

Εκείνο για το οποίο αγωνίζονται οι κάτοικοι της περιοχής, της Χαλκιδικής και της Β. Ελλάδας είναι
α) να σταματήσει άμεσα η επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας στις Σκουριές και να αποκατασταθεί το περιβάλλον που έχει βάναυσα υποβαθμιστεί και 
β) να συνεχίσουν τη δραστηριότητα τα παλαιά μεταλλεία με μειούμενο ρυθμό δηλαδή, να μην αντικαθίσταται το προσωπικό που αποχωρεί λόγω συνταξιοδότησης
Εξ άλλου σε έργα αποκατάστασης του περιβάλλοντος μπορούν να απασχοληθούν εκατοντάδες κατοίκων και για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Κλείνοντας θεωρώ ότι, από την παράθεση των πραγματικών στοιχείων της σχεδιαζόμενης επέκτασης της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Β. Α. Χαλκιδική και των επιπτώσεων που σίγουρα θα ακολουθήσουν, καθώς υπάρχουν πολλά παραδείγματα από άλλες χώρες, μπορεί κανείς να βγάλει τα συμπεράσματά του, αν δηλαδή θα υπάρξει όφελος ή ζημία για την περιοχή, για τη Χαλκιδική ή για τη χώρα, από αυτή την επέκταση. Οι κάτοικοι της περιοχής έχουν καταλήξει προ καιρού σε συμπεράσματα, γι’ αυτό και εκφράζουν με κάθε τρόπο τη ριζική αντίθεσή τους.



 


* Ο κ. Παναγιωτόπουλος είναι Ομότιμος Καθηγητής Εδαφολογίας ΑΠΘ, Πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αριστοτέλη.

πηγή  capital.gr


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...